Nieuw-Zeeland behaalde snelle dalingen in volwassen roken door een gereguleerd consument-vapingkader te integreren in de nationale stopstrategie, met focus op ernstige gezondheidsongelijkheden onder de inheemse M\u0101ori-bevolking. De plotselinge politieke intrekking in 2024 van de geplande tabak ‘endgame’-wetten laat echter de kwetsbaarheid zien van beleidsmodellen die geen langetermijnpolitiek draagvlak hebben.<\/p>\n\n
Uit de\u00a0Nieuw-Zeeland Health Survey<\/a>\u00a0blijkt dat het dagelijks roken door volwassenen in 2025 is gedaald naar 6,8%, van 16,4% in 2011. Deze daling vond plaats binnen het ‘Smokefree 2025’-kader van het land, waarin hoge tabaksaccijnzen werden gecombineerd met een gereguleerde consumentenmarkt voor vaping. Deze aanpak richtte zich op etnische gezondheidsongelijkheden; de recente intrekking van geplande wetten die tabaksproducten zouden verbieden, heeft de focus echter weer verschoven naar retailregels en bescherming van jongeren.<\/p>\n\n Waar buurland Australi\u00eb een sterk restrictief model nastreefde, op basis van voorschrift, koos Nieuw-Zeeland ervoor om dampproducten te behandelen als toegankelijke consumentalternatieven voor volwassen rokers. De resulterende data laat een snelle daling zien van roken met verbranding, naast stijgende cijfers van jeugdvapen, waardoor toezichthouders gedwongen werden strengere marktwaarborgen in te voeren.<\/p>\n\n Het moderne tabaksbeleid van Nieuw-Zeeland werd gevormd door grassroot-pleidooien van M\u0101ori. Al tientallen jaren dragen M\u0101ori-gemeenschappen een onevenredig groot deel van de tabaksbelasting van het land. In 2011 bedroeg het dagelijks roken onder M\u0101ori ongeveer 37,3%, wat bijdroeg aan een kloof in levensverwachting van zeven jaar tussen M\u0101ori- en niet-M\u0101ori-populaties.<\/p>\n\n In reactie daarop voerde het Select Committee for M\u0101ori Affairs in 2010 een uitgebreid onderzoek uit naar de historische impact van commerci\u00eble tabak op inheemse gemeenschappen. Dit onderzoek leidde ertoe dat de regering in maart 2011 het doel ‘Smokefree 2025’ vastlegde. Het doel was om het dagelijks roken onder alle demografische groepen tegen 2025 terug te brengen tot onder de 5%, waarbij tabaksontmoediging werd neergezet als een verdragsverplichting en als een kwestie van culturele overleving.<\/p>\n\n Om dit doel te ondersteunen voerde de regering jaarlijkse accijnsverhogingen op tabak door van 10% bovenop inflatie van 2010 tot 2020. Dit prijsbeleid maakte sigaretten met verbranding steeds duurder, waardoor er een sterke economische prikkel ontstond voor rokers om alternatieve nicotinebronnen te zoeken.<\/p>\n\n Toen volwassen rokers naar alternatieven zochten, formaliseerde Nieuw-Zeeland zijn aanpak voor elektronische sigaretten. De Smokefree Environments and Regulated Products Amendment Act 2020 legde een gereguleerd consumententoegangskader vast voor vaping. In plaats van vapes te beperken tot apotheken of medische kanalen, stond de wet toe dat deze producten in gewone retailomgevingen werden verkocht, onder specifieke controles:<\/p>\n\n Dit consumententoegang-model versnelde de overgang weg van tabak met verbranding. Tussen 2017 en 2025 daalde het dagelijks roken door volwassenen van 14,5% naar 6,8%. In dezelfde periode steeg dagelijks vapen onder volwassenen van 2,6% naar 11,7%, waarbij het merendeel van de dagelijkse vapers aangaf voormalige of huidige rokers te zijn.<\/p>\n\n In december 2022 probeerde de Nieuw-Zeelandse regering de markt voor tabak met verbranding volledig af te bouwen door de Smoked Tobacco Amendment Act aan te nemen. Deze wet introduceerde drie wereldprimeur-bepalingen binnen het ‘endgame’:<\/p>\n\n Hoewel simulatiemodellen voorspelden dat deze maatregelen de rookcijfers snel onder de doelstelling van 5% zouden brengen, was het wetgevingspakket politiek kwetsbaar. Na een regeringswissel eind 2023 trok de nieuwe coalitie alle drie de endgame-bepalingen in<\/a> met parlementaire urgentie, voordat ze konden ingaan, zoals uiteengezet door\u00a0Andrew (2024)<\/a>. De intrekking werd gedreven door politieke compromissen en zorgen over illegale zwarte markten, niet door bewijs uit de volksgezondheid.<\/p>\n\n De daaropvolgende Smokefree Environments and Regulated Products Amendment Act 2024, die op 6 maart 2024 in werking trad, draaide het nationale beleid terug naar het framework van 2020. Daarbij werd opnieuw ingezet op hoge accijnzen, leeftijdsgrenzen en consumententoegang tot vaping om rookcijfers te verlagen.<\/p>\n\n Het liberale consumententoegang-model van Nieuw-Zeeland verlaagde succesvol het roken onder volwassenen, maar leidde ook tot een snelle stijging van jeugdvapen. Tegen 2025 bereikte dagelijks vapen onder volwassenen van 18 tot 24 hoge niveaus, en dagelijks vapen onder M\u0101ori lag op 27,5%. Deze trend kreeg kritiek van docenten en pleitbezorgers op het gebied van volksgezondheid, die betoogden dat de regelgeving uit 2020 onvoldoende was om niet-rokers en jongeren te beschermen.<\/p>\n\n Om deze zorgen aan te pakken voerde de regering eind 2024 en in 2025 een reeks gerichte beperkingen door, zoals beschreven in updates van de\u00a0Ministry of Health<\/a>:<\/p>\n\n Deze aanpassingen vormen een voortdurende poging om enerzijds toegang voor volwassenen te behouden bij stoppen met roken, en anderzijds robuuste bescherming te bieden om te voorkomen dat jongeren beginnen.<\/p>\n\n Het verschil tussen het consumententoegang-model van Nieuw-Zeeland en de restrictieve aanpak van Australi\u00eb is onderwerp van internationaal debat. Van oktober 2021 tot eind 2024 hanteerde Australi\u00eb een model op voorschrift<\/a> voor nicotinevapingproducten, dat later werd aangepast om ook toegang via alleen apotheken zonder voorschrift mogelijk te maken.<\/p>\n\nDe M\u0101ori Catalyst en het doel Smokefree 2025<\/h2>\n\n
\n\n\n\n\n
\n<\/div>\n\nHet vape-framework van 2020 en consumentensubstitutie<\/h2>\n\n
\n
De opkomst en val van het tobacco endgame in 2022<\/h2>\n\n
\n
Het beheren van de ruilhandel: jeugdvaping en nieuwe waarborgen<\/h2>\n\n
\n
Trans-Tasman vergelijking: Nieuw-Zeeland vs. Australi\u00eb<\/h2>\n\n