Letonya Maliye Bakanı’nın danışmanı Guntars Vitols, ülkenin mevcut tütün vergisi politikasının başarısız olduğunu kabul etti. NRA.LV’ye verdiği röportajda, hızlı vergi artışlarının kara pazara yönelimi tetiklediğini ve devletin önemli vergi gelirlerinden mahrum kalmasına yol açtığını belirtti.
Vitols, açık bir eğilime dikkat çekti: Aşırı vergilendirme piyasada şok etkisi yaratarak tüketicileri kaçak ürün kaynaklarına yöneltiyor. Bu kayma bir kez yaşandığında yasal pazar tabanını yeniden oluşturmak zorlaşıyor. ÖTV oranlarında yıllık %15 artışın sürdürülmesinin ne kadar doğru olduğunu özellikle sorgulayan Vitols, bu tür politikaların şu an faydadan çok zarar getirdiğini ifade etti.
“Bir dönüm noktasına geldik: Gelirler yalnızca artmamakla kalmıyor, aynı zamanda düşüyor,” diyen Vitols, anında yasakları ve vergi artışlarını savunan popülist siyasi yaklaşımların, yasa dışı sigara fabrikalarının bu politikaların bizzat yarattığı yüksek talebi karşılamakta zorlandığı gerçeğini çoğu zaman göz ardı ettiğini ekledi.
İstatistikler durumun ciddiyetini gözler önüne seriyor. Devlet Gelir İdaresi verilerine göre, 2025 yılında yasal tüketime sunulan elektronik sigara likitlerinin hacmi %42,5 düştü. Ayrıca bir sektör araştırması, elektronik sigaralarda kaçak pazarın %42,4’e ulaştığını ortaya koydu. Nielsen’in 2026’nın ikinci çeyreğine ilişkin araştırmasına göre ise kaçak sigaralar toplam tüketimin %22,1’ini oluştururken, sahte ürünlerin çöpe atılan paketler içindeki payı %17,1 oldu.
- Daha fazla bilgi: Letonya’daki Elektronik Sigara Kısıtlamaları Kaçak Satışları Artırıyor: SKDS Araştırması
Letonya’nın Avrupa Birliği politikaları üzerindeki etkisinin sınırlı olması sorunu daha da karmaşık hale getiriyor. Vitols, Avrupa Komisyonu’nun Tütün Ürünleri Direktifi’nin (TPD) gözden geçirilmesini ertelediğini, ancak Letonya’nın Brüksel’de ekonomik çıkarlarını daha güçlü biçimde savunması gerektiğini belirtti. Vergi düzenlemelerinin yanı sıra, sahte ürünleri komşu ülkelere ihraç etmeye başlayan ülke içindeki yasa dışı üretim tesislerine karşı daha etkili önlemler alınması gerektiğini vurguladı.
Bütçe görüşmeleri yaklaşırken Maliye Bakanlığı’nın mevcut vergi çerçevesinin gözden geçirilmesini önermesi bekleniyor. Yetkililer artık daha yüksek vergi oranları hedefinin yasal pazarı fiilen dağıtmış olabileceği ihtimaliyle yüzleşmek zorunda. Bunun sonucunda hükümet hem daha düşük gelirlerle hem de halk sağlığı üzerindeki denetiminin azalmasıyla karşı karşıya kalıyor.