Recente ontwikkelingen op internationale nicotinemarkten laten zien dat volksgezondheidsbeleid succesvol is wanneer regelgeving rekening houdt met de relatieve schadelijkheid van producten. Bewijs uit Noord-Amerika, Europa en Azië-Pacific wijst erop dat beperkingen op niet-brandbare alternatieven vaak de verkoop van brandbare sigaretten beschermen en consumenten tegelijkertijd naar niet-gereguleerde, illegale aanbieders drijven.
Canada laat zien wat de valkuilen zijn van te strenge beperkingen op gereguleerde producten
Canada laat zien welke onbedoelde gevolgen ernstige toegangsbeperkingen voor niet-brandbare alternatieven kunnen hebben. Nicotinezakjes zijn niet verboden, maar toegelaten producten met maximaal 4 mg nicotine zijn sinds 2024 uitsluitend verkrijgbaar bij apotheken, en de smaakkeuze is beperkt tot munt en menthol.
Deze strenge controle zorgde voor een onevenwicht op de markt. Terwijl volwassen rokers beperkte legale toegang hebben, leveren illegale distributeurs niet-gereguleerde producten met een hoger nicotinegehalte. De politie heeft onlangs 2.796 kilogram niet-toegestane nicotinezakjes in beslag genomen met een waarde van bijna CAD 3 miljoen bij de grensovergang Blue Water Bridge.
Volksgezondheidsexperts stellen dat de verkoop van toegelaten nicotinezakjes in vergunde winkels met leeftijdscontrole, in combinatie met strenge regels voor marketing, nicotinegehaltes en toegang voor jongeren, gereguleerde producten rechtstreeks met sigaretten zou laten concurreren zonder de bescherming van jongeren op te offeren.
Klinische gegevens bevestigen een lagere blootstelling aan schadelijke stoffen zonder verbranding
Tijdens het Global Forum on Nicotine 2026 (GFN26) presenteerde dr. Leonie Price onderzoek naar verhitte tabaksproducten (HTP’s), waarbij zowel de samenstelling van de aerosol als gebruikspatronen werden onderzocht. Laboratoriumtests van 54 schadelijke en potentieel schadelijke stoffen in 12 verbruiksproducten lieten bij alle geteste apparaten lagere emissies zien dan bij sigarettenrook.
Daarnaast bleek uit een gerandomiseerde studie naar apparaten met een verwarmingsblad en inductieverwarming dat biomarkers voor blootstelling aan schadelijke stoffen afnamen bij gebruikers van HTP’s, terwijl het nicotinegehalte stabiel bleef. Een systematische review uit 2025 van 18 gerandomiseerde studies bevestigde dat rokers die overstappen op HTP’s minder worden blootgesteld aan 12 gemeten kankerverwekkende en schadelijke stoffen dan rokers die blijven roken.
Uit een twee jaar durend onderzoek onder IQOS-kopers in Duitsland en Italië bleek ook dat 60% rookvrije producten bleef gebruiken. Het gebruik van beide producttypen nam af naarmate gebruikers volledig overstapten van sigaretten.
Nieuw-Zeeland koppelt toegankelijke alternatieven aan lagere rookpercentages
Nieuw-Zeeland levert praktijkgegevens die laten zien hoe legale toegang, afgestemd op de verschillen in risico, de volksgezondheid beïnvloedt. Officiële cijfers laten zien dat het dagelijkse rookpercentage onder volwassenen daalde van 16,4% in 2011/12 naar 6,8% in 2024/25. Het aantal dagelijkse rokers nam daarmee af van 572.000 tot 294.000.
| Rechtsgebied / categorie | Regelgevingsaanpak | Waargenomen marktresultaat |
|---|---|---|
| Canada (nicotinezakjes) | Verkoop uitsluitend bij apotheken, maximum van 4 mg, beperkte smaakkeuze | Beperkte legale toegang, illegale handel ter waarde van miljoenen |
| Nieuw-Zeeland (vapen) | Gereguleerde toegang via winkels, erkend hulpmiddel om te stoppen met roken | Rookpercentage onder volwassenen daalde van 16,4% naar 6,8% (2011–2025) |
| Klinische studies (HTP’s) | Normen voor niet-brandbare tabaksproducten | Lagere biomarkers voor blootstelling aan schadelijke stoffen in 18 gerandomiseerde studies |
In dezelfde periode nam dagelijks vapen onder volwassenen toe van 0,9% in 2015/16 naar 11,7% in 2024/25. Hoewel belastingbeleid en rookvrije ruimten hebben bijgedragen aan de daling, erkent het Nieuw-Zeelandse ministerie van Volksgezondheid vapen officieel als een alternatief hulpmiddel voor volwassen rokers die willen stoppen.
Regelgeving afstemmen op het risico van producten
Nicotinezakjes, verhitte tabak en e-sigaretten hebben elk een eigen risicoprofiel, maar bij geen van deze producten wordt organisch materiaal verbrand. Verbranding is de belangrijkste oorzaak van tabaksgerelateerde ziekten, niet nicotine zelf.
Regelgeving die alternatieven met een laag risico op dezelfde manier behandelt als brandbare sigaretten, kan het stoppen met roken vertragen. De volksgezondheid is het meest gebaat bij beleid dat alternatieve producten toegankelijk houdt, voorziet van de juiste etikettering en de verkoop aan volwassenen die willen stoppen met roken strikt aan leeftijdscontroles onderwerpt.
