Hoewel de meeste consumenten ervan uitgaan dat de term ‘vaping’ ontstond met de moderne e-sigaretten aan het begin van de jaren 2000, traceren lexicografen de oorsprong ervan tot 1979. Brenda Coffee bedacht het woord om de rookvrije nicotine-inhalator ‘Favor’ te beschrijven, een niet-verbrandend apparaat dat was ontwikkeld door haar man, J. Phillip Ray, en Dr. Norman Jacobson.
- Woordvorming in 1979: Brenda Coffee bedacht de termen ‘vape’ en ‘vaping’ tijdens de klinische ontwikkeling van de nicotine-inhalator Favor.
- Voorspelling in druk in 1983: De Britse wetenschapsjournalist Rob Stepney voorspelde expliciet dat toekomstige niet-verbrandende nicotineapparaten ‘vaping’ zouden worden genoemd.
- Omslag op forums in 2007: Vroege consumentengemeenschappen op E-Cigarette Forum kozen bewust voor ‘vaping’ in plaats van ‘e-smoking’ om het stigma rond tabak te vermijden.
- Taalkundige mijlpaal in 2014: Oxford Dictionaries riep ‘vape’ uit tot Woord van het Jaar, nadat het gebruik ervan dertigvoudig was toegenomen.
Loop vandaag een speciaalzaak of onlinecommunity binnen en termen als vape, vaping en vaper zijn inmiddels gemeengoed. De meeste consumenten en branchekenners gaan ervan uit dat deze taal rond 2003 ontstond, toen de Chinese apotheker Hon Lik de moderne e-sigaret ontwikkelde. Lexicografen van de Oxford English Dictionary (OED) hebben echter aangetoond dat de wortels van ‘vaping’ meer dan vier decennia ouder zijn dan de moderne lithium-iontechnologie.
De term ontstond uit een zoektocht van een ingenieur naar nicotine zonder rook, een klinisch onderzoek in Texas, een voorspelling in een Brits tijdschrift en een discussie op een onlineforum die de terminologie definitief vastlegde.
Het begin in 1979: Brenda Coffee en de Favor-inhalator
De taalkundige geschiedenis begint aan het einde van de jaren 70 met J. Phillip Ray, een ingenieur die projecten voor het Apollo-ruimtevaartprogramma leidde en bijdroeg aan het vroege microprocessorontwerp. Ray was een zware roker en zocht naar een manier om zuivere nicotine binnen te krijgen zonder de kankerverwekkende bijproducten van tabaksverbranding in te ademen.
Samen met zijn arts, Dr. Norman L. Jacobson, ontwikkelde Ray een plastic buis in de vorm van een sigaret, met poreus papier dat in vloeibare nicotine was gedrenkt. Omdat vloeibare nicotine bij kamertemperatuur verdampt, konden gebruikers nicotinedamp inhaleren door simpelweg lucht door het mondstuk te zuigen; verwarmingselementen, batterijen of verbranding waren niet nodig.
Toen ze een naam zochten voor dit rookvrije proces, bedacht Rays vrouw, Brenda Coffee, de woorden ‘vape’ en ‘vaping’.
In november 1979 presenteerde Dr. Jacobson klinisch onderzoek naar het apparaat tijdens de bijeenkomst van het American College of Chest Physicians in Houston. Daarmee werden de termen voor het eerst formeel wetenschappelijk gebruikt. In 1980 berichtte vakblad Medical World News over de bevindingen van Jacobson. Dit is het vroegste gedocumenteerde bewijs in druk van het zelfstandig naamwoord vaping dat wordt erkend door de Oxford English Dictionary.
Ray en Jacobson brachten hun uitvinding halverwege de jaren 80 onder de merknaam Favor op de commerciële markt, met de slogan ‘Do yourself a favour.’ Het product kampte met stabiliteitsproblemen: de vloeibare nicotine verdampte te snel en oxideerde tot de bittere stof cotinine. In 1987 gaf de Amerikaanse Food and Drug Administration (FDA) een waarschuwing uit waarin Favor werd aangemerkt als een niet-goedgekeurd nieuw systeem voor medicijnafgifte. Het product verdween uit de winkels en het woord raakte opnieuw in vergetelheid.
Rob Stepneys voorspelling in druk in 1983
Vier jaar nadat Coffee het woord had bedacht, dook een andere verwijzing op in het Britse culturele tijdschrift New Society. In een artikel uit augustus 1983 met de titel ‘Waarom roken mensen?’ ging wetenschapsjournalist Rob Stepney in op nicotineverslaving en het beperken van de schade door tabak.
Stepney schetste hoe een niet-verbrandend alternatief eruit zou kunnen zien en deed een accurate voorspelling over de benaming:
‘…een inhalator of “niet-verbrandende” sigaret, die er veel uitziet als een echte sigaret, maar… een afgemeten dosis nicotinedamp afgeeft. (De nieuwe gewoonte zou, als die aanslaat, vaping worden genoemd.)’
Taalkundigen beschouwen Stepneys artikel als een zeldzaam voorbeeld van een term die in druk verschijnt om een theoretisch product te benoemen, decennia voordat dat product op grote schaal commercieel succesvol wordt.
De jaren 90: aromatherapie en kruidensubculturen
In de jaren 90 en het begin van de jaren 2000 bleven de woorden vape en vaporizer in gebruik binnen gespecialiseerde botanische en aromatherapeutische subculturen.
In 1993 introduceerde de kruidenactivist Eagle Bill Amato in Amsterdam glazen verdampingspijpen met vlamverhitting, waarmee hij het apparaat bekendmaakte dat ‘Shake and Vape’ werd genoemd. Tegelijkertijd werd ‘vape’ in discussies op Usenet-groepen alledaags gebruikt als verkorte aanduiding voor het verhitten van plantaardig materiaal tot onder de verbrandingstemperatuur.
2007–2008: waarom onlinegemeenschappen ‘e-smoking’ afwezen
Toen moderne e-sigaretten halverwege de jaren 2000 op de westerse markt kwamen, brachten distributeurs de apparaten aanvankelijk op de markt als ‘e-cigarettes’ en noemden ze het gebruik ervan ‘e-smoking’.
Vroege gebruikers verzetten zich tegen deze terminologie. Op 18 december 2007 startte een beheerder op E-Cigarette Forum (ECF) een discussiethread met de vraag hoe de activiteit moest worden genoemd:
‘“E-smoking” is nogal omslachtig, “Misting” klinkt veel te tuttig, en “Vaporizing” of “Vaping” heeft associaties met drugs. Er moet toch een beter woord zijn voor mijn nieuwe hobby!’
Ondanks de aanvankelijke zorgen over associaties met kruiden, namen leden van de community vaping en vaper om twee strategische redenen over:
- Juridische en beleidsmatige verschillen: Toen rookvrije binnenruimteregels zich aan het einde van de jaren 2000 uitbreidden in Noord-Amerika en Europa, hielp de omschrijving ‘vaping’ in plaats van ‘smoking’ gebruikers duidelijk te maken dat hun apparaten aerosol uitstootten en geen tabaksrook uit tweede hand.
- Sociale afstand: Door ‘vaping’ te gebruiken, konden gebruikers afstand nemen van het sociale stigma, de geur en de teer die met brandbare sigaretten worden geassocieerd.
Tegen eind 2008 had ‘vaping’ ‘e-smoking’ vervangen op digitale forums, in vakpublicaties en in de branding van hardwarefabrikanten.
2014: Oxford Dictionaries kiest ‘vape’ als Woord van het Jaar
Naarmate de markt zich uitbreidde van de eerste cigalikes naar boxmods met instelbaar wattage en hervulbare pods, nam het gebruik van de term exponentieel toe. In november 2014 riep Oxford Dictionaries ‘Vape’ uit tot Woord van het Jaar. Het gebruik was volgens de organisatie verdubbeld ten opzichte van het voorgaande jaar en dertig keer zo hoog als in 2012.
| Jaar | Belangrijke persoon/gebeurtenis | Taalkundige ontwikkeling |
|---|---|---|
| 1979 | Brenda Coffee & Dr. Norman Jacobson | ‘Vape’ en ‘vaping’ bedacht als benaming voor de niet-verbrandende nicotine-inhalator Favor. |
| 1983 | Rob Stepney (New Society) | Publiceerde de eerste expliciete voorspelling dat toekomstige rookvrije inhalators ‘vaping’ zouden worden genoemd. |
| 1993 | Eagle Bill Amato & Usenet-gebruikers | ‘Vape’ bleef in gebruik als verkorte aanduiding binnen vroege subculturen rond aromatherapie en botanische producten. |
| 2007–2008 | Community van E-Cigarette Forum (ECF) | Consumenten lieten ‘e-smoking’ bewust achter zich en kozen voor ‘vaping’ en ‘vaper’. |
| 2014 | Oxford English Dictionary | ‘Vape’ officieel uitgeroepen tot Woord van het Jaar na een exponentiële groei van het wereldwijde gebruik. |
De ingeburgerde term ‘vape’ leidde ook tot verwante termen in de branche, zoals vape shop, vape mod en e-liquid. Daarnaast gingen taalkundigen retroniemen vormen, zoals brandbare sigaret en traditionele tabak, om tabak die wordt verbrand te onderscheiden van elektronische apparaten die aerosol produceren.
