Europese beleidsmakers bereiden zich voor op een herziening van de Tabaksproductenrichtlijn, een stap die de druk vanuit de tabaksindustrie heeft opgevoerd. Met een nieuw wetgevingsvoorstel dat in december wordt verwacht, staat de EU voor een cruciale keuze: hoe de overgang naar een “tabaksvrije generatie” tegen 2040 moet worden gereguleerd.
De industrie probeert haar belangen agressief te beschermen. Volgens gegevens van de Smoke Free Partnership is de lobbyactiviteit sterk toegenomen: sinds medio 2024 vonden er meer dan 400 bijeenkomsten plaats tussen vertegenwoordigers van de industrie en Europarlementariërs. Italië, een belangrijke producent van tabaksbladeren, blijft een belangrijk doelwit van deze inspanningen. Italiaanse Europarlementariërs woonden meer bijeenkomsten met de industrie bij dan vertegenwoordigers van enige andere nationale delegatie.
De kern van het conflict draait om de classificatie van nieuwere nicotineafgiftesystemen, zoals verhitte tabaksproducten en e-sigaretten. Toezichthouders maken zich zorgen dat deze apparaten op lange termijn gezondheidsrisico’s met zich meebrengen en nieuwe vormen van verslaving veroorzaken. Fabrikanten stellen daarentegen dat deze producten effectieve alternatieven met een “lager risico” zijn voor brandbare sigaretten en aan minder strenge regelgeving zouden moeten worden onderworpen.
Een groep van acht EU-regeringen, onder leiding van Nederland, heeft verzocht om een marktstop voor alle nieuwe producten op basis van nicotine en nicotineafgifteapparaten. Dit voorstel heeft geleid tot een provocerend tegenargument van industriële kopstukken. Marco Hannappel, president van Philip Morris International (Europa), plaatste onlangs vraagtekens bij de logica van deze beperkingen: “Waarom verbieden we niet de sigaretten, in plaats van producten te verbieden die betere oplossingen bieden?”
Deze retoriek van de industrie sluit aan bij veranderende bedrijfsstrategieën. Veel grote tabaksbedrijven hebben hun bedrijfsmodellen aangepast: nieuwe nicotinealternatieven zijn inmiddels goed voor ongeveer 50% van hun totale omzet. Volksgezondheidsorganisaties waarschuwen echter dat de inspanningen van de industrie om deze producten los te koppelen van de traditionele tabaksregulering bedoeld zijn om het algehele regelgevingskader te verzwakken.
Terwijl de Europese Commissie zich voorbereidt op haar aankondiging in december, blijft het debat muurvast zitten. Sommige lidstaten pleiten voor een volledig verbod op de introductie van nieuwe producten, terwijl de industrie volhoudt dat een algeheel verbod op traditionele sigaretten de meest logische weg is om de Europese volksgezondheidsdoelen te behalen. De uiteindelijke beslissing bepaalt de koers van de sector voor het komende decennium.
