De World Vapers’ Alliance (WVA) waarschuwt Duitse wetgevers om niet over te gaan tot het invoeren van een voorgesteld verbod op e-cigarette-smaken. Deze dringende waarschuwing komt op een moment dat uitgebreide data uit buurlanden in Europa laat zien dat smaakverboden direct leiden tot een sterke groei van de zwarte markt, meer jongeren die vapen en een terugkeer naar het gebruik van verbrand tabak.
Nederland dient als een belangrijk waarschuwend voorbeeld. Een recente gegevensverzameling laat zien dat, sinds het Nederlandse smaakverbod in 2024 is ingevoerd, het vapen onder minderjarigen is verdubbeld van 3,7% naar 7,6%. Bovendien gaf 27% van de voormalige vapers aan dat ze na het ingaan van het verbod terug zijn gegaan naar roken of vaker zijn gaan roken. Handhaving blijkt ook zinloos: 42% van de gecontroleerde verkooppunten negeert het verbod en 8 op de 10 consumenten zegt dat gearomatiseerde producten nog steeds makkelijk verkrijgbaar zijn.
De verschuiving naar de illegale markt is aanzienlijk. Een rapport dat is opgesteld in opdracht van het Nederlandse ministerie van Volksgezondheid concludeerde dat 87 procent van de vapers nu gebruikmaakt van illegale e-cigarettes of via illegale verkoopkanalen.
| Land | Verbod ingevoerd | Belangrijkste negatieve gevolgen |
|---|---|---|
| Nederland | 2024 | Jeugd-vapen verdubbeld (3,7% tot 7,6%); 87% van de gebruikers verkrijgt vapes illegaal; 27% is teruggekeerd naar roken. |
| Estland | 2020 | Rookpercentages stegen met ~39%; Meer dan 50% van de huidige vape-markt is illegaal. |
| Litouwen | 2022 | De totale rookpercentages namen toe na het verbod. |
Dit patroon is consistent over heel Europa. Estland, dat in 2020 het oudste EU-smaakverbod invoerde, heeft een stijging van het rookpercentage gezien van bijna 39 procent. Schattingen geven aan dat meer dan 50 procent van de e-cigarettes die in Estland worden geconsumeerd nu illegaal wordt verkregen.
“Nederland, Estland, Litouwen, Slovenië: het is overal hetzelfde. Een smaakverbod verlaagt het tabaks- en nicotinegebruik niet. Het verplaatst het naar de zwarte markt en stuurt mensen terug naar roken,” aldus Michael Landl, directeur van de World Vapers’ Alliance.
Experts op het gebied van volksgezondheid benadrukken dat smaken een cruciale rol spelen bij stoppen met roken. Onderzoeken tonen aan dat gebruikers van gearomatiseerde e-cigarettes een kans van 230 procent hoger hebben om te stoppen met roken dan mensen die kiezen voor ongearomatiseerde opties.
Met duidelijke data uit heel Europa stellen voorstanders dat als Duitsland doorgaat met een smaakverbod, dit een aanzienlijke politieke mislukking zou betekenen—ten koste van de volksgezondheid.
