Leden van het Zwitserse federale parlement grijpen het ‘Zweedse model’ aan om te pleiten voor soepelere regelgeving voor orale nicotineproducten. Dit wetgevingsoffensief valt samen met een sterke groei van de markt: tussen 2016 en 2024 nam de verkoop van snus, pruimtabak en nicotinezakjes in Zwitserland meer dan vijfvoudig toe.
Philipp Matthias Bregy, lid van de Nationale Raad, diende onlangs voorstellen in waarin hij de Bondsraad opriep de Zweedse aanpak te bestuderen. Volgens hem moet het beleid zich richten op het terugdringen van rook door verbranding. Ook riep Christian Lohr, eveneens lid van de Nationale Raad, op tot ‘evenwichtige regelgeving’ voor nicotinezakjes. Daarbij verwees hij naar onderzoek van Smoke Free Sweden, een organisatie die banden heeft met de tabaksindustrie.
Gecoördineerde lobbycampagnes van de industrie
Deze politieke inspanningen sluiten aan bij verhalen die transnationale tabaksbedrijven in heel Europa verspreiden, waaronder Philip Morris International, British American Tobacco, Japan Tobacco International en Imperial Brands. Om hun investeringen in de rookvrije sector te beschermen, presenteren deze bedrijven nicotinezakjes voor oraal gebruik als instrumenten voor schadebeperking.
PR-campagnes versterken deze boodschap. In 2026 financierde Philip Morris reizen voor internationale journalisten om het lage rookpercentage in Zweden te onderzoeken. Belangenorganisaties van derden, zoals het Consumer Choice Center en de World Vapers’ Alliance, pleiten in Europese media actief voor belastingverlagingen en uitzonderingen op de regelgeving voor orale nicotineproducten.
Gezondheidsautoriteiten betwisten claims over overstappen
Zweedse medische autoriteiten betwisten de bewering dat orale nicotine de daling van het roken in het land heeft veroorzaakt. De Zweedse Kankerstichting (Cancerfonden) wijst erop dat statistisch bewijs niet aantoont dat rokers overstappen op snus om te stoppen met roken. De Wereldgezondheidsorganisatie schrijft de daling van het roken in Zweden — van 32% in 2000 naar 11% in 2023 — juist toe aan decennialang strikt beleid:
- Sinds 1997 is de verkoop van tabak aan minderjarigen verboden
- Reclame en promotionele displays zijn verboden
- Er zijn hoge accijnzen op tabak ingevoerd
- Sinds 1998 is er door de overheid gefinancierde hulp beschikbaar om te stoppen met roken
- In 2019 zijn rookverboden in openbare ruimtes uitgebreid naar buitenruimtes
Terwijl het roken van tabak daalde, nam de nicotineafhankelijkheid in het algemeen toe. In 2024 gebruikte 18% van de Zweedse vrouwen van 16 tot en met 29 jaar regelmatig orale nicotine, tegenover 3% in 2018. De Zweedse Raad voor Alcohol- en Drugsinformatie voorspelde dat in 2025 24% van de volwassen bevolking dagelijks nicotine zou gebruiken.
Ook in Zwitserland zijn vergelijkbare trends zichtbaar. Ondanks de sterke stijging van de verkoop van nicotinezakjes meldde de Zwitserse gezondheids- en leefstijlenquête van 2025 dat 22,5% van de mensen van 15 jaar en ouder maandelijks tabak of nicotine gebruikt; sigaretten blijven daarbij het meest gebruikte product. Gezondheidsautoriteiten benadrukken dat er geen empirisch bewijs is voor het promoten van orale nicotine als oplossing om te stoppen met roken en dat dit de nicotineverslaving onder jongeren kan aanwakkeren.
