W najnowszym budżecie Irlandia podniosła podatki zarówno na tytoń do palenia, jak i produkty do waporyzacji , windując ceny paczek papierosów powyżej 20 euro i zapowiadając 40-procentową podwyżkę akcyzy na płyny do e-papierosów od stycznia 2027 roku. Plan fiskalny odzwierciedla strategię, która stawia zapobieganie używaniu nikotyny przez młodzież ponad ograniczanie szkodliwości tytoniu.
Zmiany budżetowe podnoszą koszty nikotyny we wszystkich kategoriach
Zgodnie z budżetem przedstawionym przez ministra finansów Simona Harrisa akcyza na standardową paczkę papierosów wzrosła o 1 euro, podnosząc jej cenę powyżej 20 euro. Zmiana weszła w życie natychmiast po ogłoszeniu.
W przypadku produktów do waporyzacji akcyza wprowadzona 1 listopada 2025 roku wzrośnie z 0,50 euro/ml do 0,70 euro/ml od 1 stycznia 2027 roku. Ta 40-procentowa podwyżka zwiększy cenę detaliczną standardowej butelki płynu do e-papierosów o pojemności 10 ml do ponad 12 euro, a akcyza wraz z VAT będą stanowić niemal 9 euro całkowitego kosztu.
- Czytaj więcej: Irlandia rozważa podwyżkę podatku od e-papierosów po uzyskaniu 22 mln euro wpływów w ciągu dziewięciu miesięcy
Cele zdrowia publicznego w konflikcie z danymi dotyczącymi ograniczania szkodliwości
Zmiany podatkowe wprowadzono w czasie, gdy Irlandia ma trudności z realizacją celów w zakresie zdrowia publicznego. Dane z badania Healthy Ireland wykazały, że odsetek dorosłych palących pozostał na niezmienionym poziomie 17% w 2025 roku, takim samym jak w 2019 roku, co oznacza nieosiągnięcie rządowego celu, jakim jest ograniczenie odsetka palących do poziomu poniżej 5%.
W formalnym zgłoszeniu podatkowym skierowanym do Unii Europejskiej irlandzki rząd uzasadnił wysoką akcyzę na płyny do e-papierosów, stawiając zniechęcanie młodzieży ponad wspieranie rzucania palenia:
„Chociaż e-papierosy mogą być stosowane w niektórych przypadkach jako narzędzie wspomagające rzucanie palenia, ich popularność wśród młodzieży stanowi istotny problem zdrowia publicznego, zwłaszcza ze względu na efekt przejścia, jaki produkty te mogą wywoływać, prowadząc do sięgania po inne produkty zawierające nikotynę lub tytoń”.
Dane populacyjne i badania międzynarodowe podważają jednak hipotezę efektu przejścia. W Stanach Zjednoczonych odsetek młodzieży palącej papierosy spadł wraz ze wzrostem popularności waporyzacji, co wskazuje na mechanizm odciągania od palenia, a nie na przejście do palenia papierosów. W Irlandii widać podobną tendencję: dane OECD pokazują, że irlandzcy 15-latkowie mają najniższy odsetek palących w UE — 7% wobec średniej unijnej wynoszącej 17% — podczas gdy 18% deklarowało waporyzację w ciągu ostatnich 30 dni.
