Fransa, tek kullanımlık elektronik sigaraların satışını ve dağıtımını resmen yasakladı. Fransız milletvekilleri tarafından oybirliğiyle onaylanan bu mevzuat; gençlerin sağlığını korumayı ve tehlikeli lityum pil atığını ortadan kaldırmayı hedefliyor. Bu adım, Fransa’yı büyüyen Avrupa’da tek kullanımlık nikotin ürünlerine karşı yürütülen harekette öncü konuma yerleştiriyor.
Kanun taslağı, başlangıçta eski Yeşiller Partisi Milletvekili Francesca Pasquini tarafından önerilmişti; Fransız Senatosu ve Ulusal Meclis’ten nihai onayını almadan önce kapsamlı tartışmalardan geçti. Avrupa Birliği’nin tek pazar ekonomisiyle uyum sağlamak için Avrupa Komisyonu, Eylül ayında kararı onaylayarak resmi uygulamanın yolunu açtı.
“İki Cepheli Mücadele”: Sağlık ve Çevre
Fransız sağlık savunucuları ve çevreciler, uzun süredir “puffs”lara karşı kampanya yürütüyor. Yasağın savunucuları, bu cihazların; uygun fiyatlı satış, canlı ambalaj ve karpuz ile çikolata gibi tatlı lezzetler aracılığıyla küçük yaştakileri nikotin bağımlılığına bilinçli olarak çekmek üzere tasarlandığı argümanını ikna edici biçimde ortaya koydu.
Alliance Against Tobacco (ACT) için BVA tarafından 2023’te yapılan bir ankete göre Fransa’da 13-16 yaş arası ergenlerin %15’i daha şimdiden tek kullanımlık vape’leri denemişti. Üstelik bu kullanıcıların %47’si, “puffs”ların kendileri için nikotine ilk giriş noktası olduğunu belirtti. Sağlık otoriteleri, nikotine erken maruz kalmanın ergenlik dönemi beyin gelişimini kalıcı olarak etkileyebileceğini vurguluyor.
Sağlık risklerinin ötesinde, tek kullanımlık vape’lerin çevresel maliyeti de ağır eleştirilerin odağı oldu. Yasa taslağının yazarlarından Francesca Pasquini, “İki cepheli bir mücadelede muhteşem bir zafer,” dedi. “Bu ‘puffs’larda yer alan kirletici lityum pillerin oluşturduğu çevresel mücadele ve okuldaki çocuklarımız için yürüttüğümüz bir sağlık mücadelesi.”
Fransa’nın Tek Kullanımlık Vape Yasağının Kapsamı
Yeni yasa, piyasa karışıklığını önlemek için hangi ürünlerin yasaklandığını kesin biçimde tanımlıyor; geleneksel ve yeniden kullanılabilir vaping alternatiflerini ise koruyor.
| Yasaklanan Cihazlar | İzin Verilen Cihazlar |
|---|---|
| Doldurulamayan, önceden dolu tek kullanımlık vape’ler (şarj edilebilir piller olsun ya da olmasın). | Doldurulabilir e-sigaralar ve açık tank sistemler. |
| Tek kullanımlık “puffs”ların ücretsiz dağıtımı veya promosyon amaçlı hediye edilmesi. | Yeniden doldurulamayan, önceden dolu pod veya kartuşlar; yeniden kullanılabilir tabanlar için tasarlanmış olanlar. |
Sıkı tanımlara rağmen, Sigara ile Mücadele Ulusal Komitesi üreticilerin düzenleyici boşluklardan yararlanmaya çalışabileceğini uyardı. Aktivistler, yeni kısıtlamaları aşmak üzere tasarlanmış değiştirilebilir, yarı-tek kullanımlık cihazlara karşı yetkililerin uyanık kalması yönünde çağrıda bulunuyor.
Büyüyen Bir Avrupa Hareketi
Fransa’nın yasağı, Avrupa Birliği’nin 2040 yılına kadar “tütünsüz bir kuşak” hedefine uyumlu. Bu hedef, bloğun sigara içen nüfusunu beş yüzde 5’in altına indirmeyi amaçlıyor. Belçika, 1 Ocak 2025’te tek kullanımlık vape yasağını uygulayan ilk AB ülkesi olurken; Birleşik Krallık, kendi yasak uygulamasını 1 Haziran 2025 tarihinde devreye sokacak şekilde planlandı.
AB, bu yılın ilerleyen dönemlerinde temel Tütün Ürünleri Direktifi’ni (TPD) revize etmeye hazırlanırken; Fransa’nın kararlı hamlesinin tek kullanımlık vaping ürünlerine yönelik, birlik genelinde uyumlaştırılmış kısıtlamaları güçlü şekilde etkilemesi bekleniyor.
