İsviçre kanton makamları ve Federal Yüksek Mahkeme, 2024 sonbaharında yürürlüğe giren federal tütün yasası sonrasında mevzuata uymayan vaping ürünlerine yönelik denetimleri hızlandırdı. Bu eşgüdümlü çalışma; perakende raflarından yasa dışı e-sigaraları kaldırarak ve sıkı yaş doğrulama standartlarını uygulayarak kamu sağlığını korumayı hedefliyor.
Uyumlu hale getirilmiş federal yasa; sigaralar, vape’ler, snus ve diğer nikotin ürünlerini düzenler. Ancak son kantonal denetimler, ülke genelinde yüksek hacimli yasa dışı ürünlerin hâlâ dolaşımda kaldığını gösteriyor.
Kantonal El Koymalar ve Ürün İhlalleri
Cenevre’de Federal Yüksek Mahkeme, yasal iki mililitre limitini aşmak için gizli bir on mililitre dolum haznesi ekleyerek yasal e-sigarayı devre dışı bırakan bir ürünü yasakladı. Hakimler, cihazın kazara nikotin aşırı doz riski açısından çok yüksek bir tehlike oluşturduğuna hükmetti.
Basel’de kantonal laboratuvar, 32 adet tek kullanımlık vape ve e-likit modelini analiz etti ve bunların 21’ini yasakladı. Yasaklanan ürünlerde aşırı yüksek likit hacmi, mevzuata aykırı nikotin konsantrasyonları veya toksik içerikler öne çıkıyordu.
| Kanton | Uygulama Adımı / Bulgusu | Öne Çıkan Veri |
|---|---|---|
| Basel | Vape’lerde ve e-likitlerde ürün güvenliği testleri | 32 modelin 21’i yasaklandı |
| Zürih | “Tütün polisi” adı verilen özel bir birimin oluşturulması | Yıllık 800.000 CHF bütçe |
| Zolothurn | Yerel mağazalarda reşit olmayan satış testi alımları | %30 başarısızlık oranı (yasa dışı satışlar) |
Zürih’in “Tütün Polisi” Uygulamasının Yükselişi
Bu daha sıkı kuralları uygulamak için kantonlar, uzman denetimlere yatırım yapıyor. Zürih, kantonal laboratuvarı içinde “tütün polisi” adıyla anılan özel bir birim oluşturdu. Yıllık 800.000 İsviçre frangı bütçeyle desteklenen bu ekip; üreticileri, fiziksel mağazaları ve çevrim içi dükkânları denetliyor; ayrıca kimyasal analizler ve test alımları gerçekleştiriyor.
Ürün güvenliğinin yanı sıra birim, reklam mevzuatına uyumu da izliyor. Federal kurallara göre üreticilerin; 2028’den itibaren her iki yılda bir sigara paketlerindeki sağlık uyarısı görsellerini güncellemesi gerekiyor.
Reşit Olmayanlar Konusundaki Zorluklar Sürüyor
Reşit olmayanlara satışın önlenmesi yeni yasanın ana odağı olsa da uyum seviyesi düşük kalıyor. Zolothurn’da yapılan son test alımları, denetlenen 80 işletmenin %30’unun tütün veya e-sigarayı reşit olmayanlara sattığını ortaya koydu. Bu oran, bir önceki yılın %31,3’lük başarısızlık oranına neredeyse hiç değişmedi.
Yerel yetkililer, gençler arasında geleneksel sigara kullanımının durgunlaştığını belirtirken; e-sigaralar ve alternatif nikotin ürünlerinde hızlı bir büyüme yaşandığını, bunun da sürdürülebilir kantonal denetim ihtiyacını artırdığını ifade etti.
