İrlanda, son bütçesinde hem yanmalı tütün hem de buhar ürünlerine uygulanan vergileri artırarak sigara paketi fiyatlarını 20 €’nun üzerine çıkardı ve e-likit vergisinde %40’lık artışı Ocak 2027 için takvime aldı. Mali plan, tütün zararlarını azaltmaya kıyasla gençleri korumaya öncelik veren bir stratejiyi yansıtıyor.
Bütçe Önlemleri Tüm Kategorilerde Nikotin Maliyetlerini Artırıyor
Maliye Bakanı Simon Harris’in sunduğu bütçe kapsamında, ÖTV’ye yapılan 1 €’luk artış standart sigara paketlerinin fiyatını 20 €’nun üzerine çıkardı. Bu önlem, duyurunun hemen ardından yürürlüğe girdi.
Buhar ürünlerine yönelik 1 Kasım 2025’te yürürlüğe giren ÖTV oranları 1 Ocak 2027’den itibaren ml başına 0,50 €’dan 0,70 €’ya yükselecek. Bu %40’lık artış, standart 10 ml’lik bir e-likit şişesinin perakende fiyatını 12 €’nun üzerine çıkaracak; ÖTV ve KDV toplam maliyetin yaklaşık 9 €’sunu oluşturacak.
- Daha fazla bilgi: İrlanda, Dokuz Ayda 22 Milyon € Gelir Elde Ettikten Sonra Vape Vergisi Artışını Değerlendiriyor
Halk Sağlığı Hedefleri, Zararı Azaltma Verileriyle Çelişiyor
Vergi düzenlemeleri, İrlanda’nın halk sağlığı hedeflerine ulaşmakta zorlandığı bir dönemde geliyor. Healthy Ireland verileri, yetişkinlerde sigara içme oranının 2025’te %17’de sabit kaldığını, 2019’daki seviyeyi koruduğunu ve sigara içme oranını %5’in altına düşürme yönündeki hükümet hedefinin gerisinde kaldığını gösterdi.
İrlanda hükümeti, Avrupa Birliği’ne yaptığı resmî vergi bildiriminde, sigarayı bırakmayı desteklemek yerine gençleri caydırmaya öncelik vererek yüksek e-likit vergisini şu ifadelerle savundu:
“Elektronik sigaralar bazı durumlarda sigarayı bırakmaya yardımcı bir araç olarak kullanılabilse de gençler arasındaki popülerlikleri, özellikle bu ürünlerin başka nikotin veya tütün ürünlerini kullanmaya başlamada geçiş etkisi yaratma ihtimali nedeniyle, halk sağlığı açısından başlıca endişelerden biridir.”
Ancak nüfus verileri ve uluslararası araştırmalar, geçiş etkisi varsayımına karşı çıkıyor. Amerika Birleşik Devletleri’nde, vape kullanımının yaygınlaşmasıyla birlikte gençler arasında sigara kullanımı azaldı; bu durum, sigaraya geçişe yol açmaktan ziyade sigaradan uzaklaştırıcı bir etkiye işaret ediyor. İrlanda’da da benzer bir tablo görülüyor: OECD verilerine göre, İrlandalı 15 yaşındakiler %7 ile AB’deki en düşük sigara içme oranına sahip (AB ortalaması %17); buna karşılık %18’i son 30 gün içinde vape kullandığını bildirdi.
- Daha fazla bilgi: Fransa Neden Avrupa’daki Komşularından Daha Fazla Sigara İçiyor?
