Członkowie szwajcarskiego parlamentu federalnego powołują się na „szwedzki model”, by zabiegać o złagodzenie przepisów dotyczących doustnych produktów nikotynowych. Działania legislacyjne zbiegają się z gwałtownym rozwojem rynku: w latach 2016–2024 sprzedaż snusu, tytoniu do żucia i saszetek nikotynowych w Szwajcarii wzrosła ponad pięciokrotnie.
Philipp Matthias Bregy, członek Rady Narodowej, niedawno złożył interpelacje, w których wezwał Radę Federalną do zbadania podejścia Szwecji, argumentując, że polityka powinna koncentrować się na ograniczaniu dymu ze spalania. Podobnie Christian Lohr, członek Rady Narodowej, zaapelował o „wyważone regulacje” dotyczące saszetek, powołując się na badania organizacji Smoke Free Sweden, powiązanej z przemysłem tytoniowym.
Skoordynowane działania lobbingowe branży
Te działania polityczne wpisują się w narrację rozpowszechnianą w całej Europie przez międzynarodowe koncerny tytoniowe, w tym Philip Morris International, British American Tobacco, Japan Tobacco International i Imperial Brands. Aby chronić swoje inwestycje w sektorze produktów bezdymnych, firmy te przedstawiają doustne saszetki jako narzędzie ograniczania szkodliwości.
Kampanie public relations wzmacniają ten przekaz. W 2026 roku Philip Morris sponsorował wyjazdy dla dziennikarzy z różnych krajów, aby mogli przyjrzeć się niskiemu odsetkowi palaczy w Szwecji. Organizacje rzecznicze niezależne od branży — takie jak Consumer Choice Center i World Vapers’ Alliance — aktywnie zabiegają o ulgi podatkowe i wyłączenia spod regulacji dotyczących doustnej nikotyny, prowadząc działania w europejskich mediach.
Służby zdrowia podważają tezę o zastępowaniu palenia
Szwedzkie środowisko medyczne kwestionuje twierdzenie, że doustna nikotyna przyczyniła się do spadku liczby palaczy w kraju. Szwedzka Fundacja Walki z Rakiem (Cancerfonden) wskazuje, że dane statystyczne nie dowodzą, iż palacze przechodzą na snus, aby rzucić palenie. Zamiast tego Światowa Organizacja Zdrowia przypisuje spadek odsetka palaczy w Szwecji — z 32% w 2000 roku do 11% w 2023 roku — wieloletnim, rygorystycznym działaniom:
- Zakaz sprzedaży tytoniu osobom niepełnoletnim obowiązujący od 1997 roku
- Zakaz reklamy i eksponowania produktów w celach promocyjnych
- Wysokie podatki akcyzowe na wyroby tytoniowe
- Finansowane przez państwo wsparcie w rzucaniu palenia dostępne od 1998 roku
- Rozszerzenie w 2019 roku zakazu palenia w miejscach publicznych na przestrzenie na świeżym powietrzu
Choć palenie wyrobów tytoniowych spadło, ogólne uzależnienie od nikotyny wzrosło. Do 2024 roku odsetek Szwedek w wieku od 16 do 29 lat regularnie używających doustnych produktów nikotynowych wzrósł do 18%, z 3% w 2018 roku. Szwedzka Rada ds. Informacji o Alkoholu i Narkotykach prognozowała, że do 2025 roku 24% dorosłej populacji będzie codziennie przyjmować nikotynę.
Podobne zjawiska obserwuje się w Szwajcarii. Mimo gwałtownego wzrostu sprzedaży saszetek, badanie Swiss Health and Lifestyle 2025 wykazało, że 22,5% osób w wieku co najmniej 15 lat nadal co miesiąc używa tytoniu lub nikotyny, przy czym najczęściej wybieranym produktem pozostają papierosy. Przedstawiciele służb zdrowia podkreślają, że promowanie doustnej nikotyny jako sposobu na rzucenie palenia nie ma potwierdzenia w danych naukowych i grozi nasileniem uzależnienia od nikotyny wśród młodzieży.
