Avrupa Komisyonu, 2010’dan beri değişmeden kalan kuralları güncellemek amacıyla tütün vergilendirmesinde büyük bir reform önerdi. Girişim; minimum sigara vergilerini artırmayı ve AB’nin 2040’a kadar tütünsüz bir nesil hedefiyle uyumlu olacak şekilde e-sigaralar, ısıtılmış tütün ve nikotin ürünlerine ortak vergilendirmeler getirmeyi amaçlıyor.
16 Temmuz 2025’te sunulan teklif; üç temel hedefi hedefliyor: asgari vergi oranlarını artırmak, yeni nikotin ürünlerini vergi çerçevesine dahil etmek ve kaçak ticaretle mücadele etmek için işlenmemiş tütün üzerinde denetimi güçlendirmek. Teklif şu anda müzakereler aşamasında ve yürürlüğe girebilmesi için AB’nin 27 üye devletinden oybirliğiyle onay gerektiriyor.
Geleneksel Sigralarda Asgari Vergiyi Artırmak
Komisyonun önerisinde en görünür değişiklik sigaraya uygulanan asgari vergiyle ilgili. Mevcut düzenlemeler; 1.000 sigara için asgari özel tüketim vergisi 90 € ve ağırlıklandırılmış ortalama satış fiyatının %60’ına eşdeğer bir vergi öngörüyor. Brüksel, bu rakamların sırasıyla 1.000 sigara için 215 € ve %63’e çıkarılmasını öneriyor.
| Sigara Vergilendirmesi | Mevcut Durum | Komisyon Teklifi |
|---|---|---|
| 1.000 Sigara Başına Asgari Tutar | 90 avro | 215 avro |
| Parasal Asgari Tutarın Değişimi | — | +138.9% |
| Ağırlıklandırılmış Ortalama Fiyat Yüzdesi | 60% | 63% |
1.000 sigara başına 90 €’dan 215 €’ya çıkış, Avrupa’nın asgari standardında %138,9’luk bir artış anlamına geliyor. Bu düzenleme, tüm paketlerde nihai perakende fiyatın otomatik olarak aynı oranda artacağı anlamına gelmiyor; çünkü üye devletler daha yüksek ulusal oranlar uygulayabiliyor. Teklif ayrıca ulusal fiyat seviyeleriyle ilgili düzenlemeleri de içeriyor.
Komisyon, reformun perakende sigara paket fiyatına 1 ila 2 € arasında bir artış olarak yansıyabileceğini tahmin ediyor. Nihai sonuç, her üye devletin vergi politikası, üreticilerin fiyatlandırma stratejileri ve yerel piyasa koşullarına bağlı olacak. Uygulama tarihi 2028 olarak belirlenmiş; belirli kategoriler için geçiş dönemleri öngörülüyor.
Vapeler ve Nikotin Poşetleri İçin AB Çapında Vergiler Getirilmesi
Tütün vergisi reformunun kilit unsurlarından biri, yeni nikotin ürünleri etrafındaki düzenleyici parçalanmayı ortadan kaldırmak. Şu anda AB düzeyinde e-sigara sıvıları veya nikotin poşetleri için uyumlaştırılmış bir asgari vergi bulunmuyor; ancak birçok üye devlet bunları halihazırda ulusal sistemler üzerinden vergilendiriyor.
Komisyonun teklifi, ürün türüne ve vaping ürünlerinde nikotin konsantrasyonuna bağlı olarak farklı vergi kademeleri belirliyor.
| Ürün Kategorisi | Önerilen Asgari Vergi Oranı |
|---|---|
| Vape sıvısı (15 mg/ml nikotine kadar) | Fiyatın %20’si veya en az 0,12 avro/ml |
| Vape sıvısı (15 mg/ml’nin üzerinde nikotin) | Fiyatın %40’ı veya en az 0,36 avro/ml |
| Nikotin poşetleri | Fiyatın %50’si veya 143 avro/kg |
| Diğer nikotin ürünleri | Fiyatın %50’si |
| Isıtılmış tütün (birimler halinde) | Fiyatın %55’i veya 1.000 birim başına 108 avro |
| Isıtılmış tütün (diğer formatlar) | Fiyatın %55’i veya 155 avro/kg |
Bu oranlar başlangıç teklifidir ve nihai vergi yapısını temsil etmez. Avrupa Birliği Konseyi, çeşitli kademeleri değiştiren, mekanizmaları güncelleyen ve geçiş dönemlerini düzenleyen uzlaşma metinlerini tartıştı. Üye devletler arasında uzlaşma sağlanamaması, bu oranların nihai hale getirilememesine yol açtı.
Ayrıca Brüksel, işlenmemiş tütünü, vergiye tabi malların hareketinin izlenmesi için Avrupa elektronik sistemine dahil etmeyi amaçlıyor. Komisyon, sahtecilik ve kaçak tütün üretiminin yıllık kamu geliri kaybına 13 milyar €’ya kadar çıktığını tahmin ediyor. İşlenmemiş tütünün izlenebilirliğinin iyileştirilmesi, bu sorunu hafifletmeyi hedefliyor.
Duraksayan Sigara İçme Oranlarına ve Yüksek Sağlık Maliyetlerine Karşı Mücadele
Tütün kullanımının sağlık üzerindeki maliyeti reformun ana itici güçlerinden biri olmaya devam ediyor. Avrupa Kanser Planı, tütünsüz bir nesli 2040’ta, nüfusun %5’inden daha azının tütün kullandığı bir durum olarak tanımlayarak hedeflemeyi amaçlıyor. Komisyon, mevcut düşüş hızının yetersiz olduğunu düşünüyor.
Geleneksel sigara içimine ilişkin Eurostat verileri, AB’de 15 yaş ve üzeri sigara içenlerin oranının 2023’te %24 olduğunu; 2017’deki %26’ya kıyasla çok az azaldığını gösteriyor. Blok genelinde ülkeler arası farklılıklar ise yüksek seviyede devam ediyor.
| Ülke / Kurum | Sigara İçen Nüfus (2023) |
|---|---|
| Bulgaristan | 37% |
| Yunanistan | 36% |
| Hırvatistan | 35% |
| Avrupa Birliği Ortalaması | 24% |
| Danimarka | 14% |
| Hollanda | 11% |
| İsveç | 8% |
Bulgaristan, geleneksel sigara içme oranında en yüksek seviyeyi kaydederken; İsveç en düşük seviyeyi kaydetti. Erkeklerde en yüksek oranlar Bulgaristan’da (%49) ve Letonya’da (%48) görüldü. Kadınlarda en yüksek oran Yunanistan’da %32 oldu.
Eurostat istatistikleri 5 Ağustos 2026’da yayımlanan verilere göre; 2025’te 16 yaş ve üzeri kişilerin %16,5’i tütün veya ilgili ürünleri her gün kullanıyordu. Bu kapsamda e-sigaralar, ısıtılmış tütün ve nikotin poşetleri de yer alıyor. Bu oran, 2022’deki %17,5’ten düşüş gösteriyor. %24 ile %16,5 arasındaki fark; farklı göstergeler, yaş grupları ve tüketim sıklıklarından kaynaklanıyor.
Alternatif tütün ürünleri, reşit olmayanlar arasında da popüler. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) tahminlerine göre Avrupa Bölgesi’nde 13 ila 15 yaş arasındaki ergenlerin %14,3’ü e-sigara kullanırken, %11,6’sı bir tür tütün ürünü kullanıyor.
Tütünün ekonomik etkisi de oldukça önemli. Nisan 2026’da yayımlanan Komisyonun Ortak Araştırma Merkezi tarafından yapılan bir çalışma, AB’de tütün tüketiminin sağlık ve ekonomik maliyetlerini 80,7 milyar € olarak tahmin ediyor. Bu toplamın 40,4 milyar €’su doğrudan maliyetler, 40,2 milyar €’su ise dolaylı maliyetler. Tütün, AB’de her yıl yaklaşık 700.000 ölümle ilişkilendiriliyor; tüm sigara içenlerin yaklaşık yarısı erken yaşta hayatını kaybediyor.
Mevzuat Sürecinde Yol Almak ve Konsey Bölünmeleri
Mevzuat süreci, reformda belirsizlik yarattı. Avrupa Parlamentosu 17 Haziran 2026’da, Komisyonun ana metnini 439 oyla 181’e karşı reddetti; 38 milletvekili çekimser kaldı.
Bu reddediş girişimi rafa kaldırmıyor. Avrupa’da vergilendirme özel bir mevzuat danışma prosedürü üzerinden yürütülüyor. Bu çerçevede Parlamento bağlayıcı olmayan bir görüş bildiriyor; Konsey ise mevzuatı oybirliğiyle onaylamak zorunda. Yeni vergi kurallarının yürürlüğe girebilmesi için tüm üye devletlerin anlaşması gerekiyor.
Özel tüketim vergilerinin genel sistemini uyarlamayı amaçlayan ikinci bir teklif, Parlamento tarafından 17 Haziran 2026’da 325 lehte, 304 aleyhte ve 25 çekimser oyla onaylandı.
Asıl zorluklar Konsey içinde devam ediyor. Başkanlık, 2026’nın ilk yarısında birkaç uzlaşma metni hazırladı; ancak asgari oranlar, uyarlama mekanizmaları ve geçiş dönemlerine ilişkin kalıcı görüş ayrılıkları nedeniyle tütün vergilendirme paketi 12 Haziran 2026’daki Ecofin toplantısının nihai gündeminden geri çekildi.
18 Ağustos 2026 itibarıyla EUR-Lex, 2025/0580/CNS prosedürünü halen devam ediyor olarak koruyor. Şu anda Brüksel’in başlangıçta önerdiği şartlar kapsamında üye devletlerin vergileri artırmasını gerektiren onaylı bir direktif bulunmuyor. Sonuç, 27 üye devletin asgari vergi artışlarının kapsamı ve hızına ilişkin farklılıkları çözüp çözemeyeceğine bağlı olacak.
