AB İklim ve Vergilendirme Komiseri Wopke Hoekstra, önümüzdeki aylarda uzun süredir askıda olan Tütün Özel Vergilendirme Direktifi (TED) revizyonunun hızla ele alınmasına yönelik planları açıkladı. Hollanda hükümeti tarafından güçlü biçimde desteklenen bu ani ivme, daha yüksek asgari vergi oranlarının belirlenmesini ve AB vergi kapsamının alternatif tütün ve nikotin ürünlerine genişletilmesini amaçlıyor; enflasyon endişesi yaşayan üye ülkelerden ise derhal geri tepki gelmesi bekleniyor.
Strasbourg’ta yapılan yakın tarihli bir toplantıda Hoekstra, başlangıçta vergi dosyasını kenara iten Avrupa Komisyonu’nun resmi 2025 çalışma programını dolaşma niyetini ima etti. Öneri, özellikle daha varlıklı kuzey ülkeleri ile daha düşük gelirli üye devletler arasında, blok genelinde derin jeopolitik ve ekonomik ayrışmaları görünür hale getirdi.
TED revizyonunu destekleyen bir mektuba 13 ülke imza atmış olsa da, diğerleri ciddi ekonomik sonuçlara karşı uyarıyor. İtalya’nın öncülük ettiği muhalif ülkeler—Avrupa’nın en büyük işlenmemiş tütün üreticisi—vergi artışının enflasyonu tetikleyeceğini ve halihazırda zorlayıcı bir ekonomik dönemde tüketicileri orantısız biçimde cezalandıracağını savunuyor.
| Üye Devlet Pozisyonu | Ülkeler | Başlıca Ekonomik Etki / Tutum |
|---|---|---|
| Destek (13) | Avusturya, Belçika, Bulgaristan, Kıbrıs, Çek Cumhuriyeti, Danimarka, Estonya, Finlandiya, İrlanda, İspanya, Slovakya, Hollanda, Letonya | Asgari düzeyde yurt içi etki; daha varlıklı ülkeler zaten önerilen vergi asgari seviyelerini karşılıyor. |
| Karşı Çıkıyor (4) | İtalya, Yunanistan, Romanya, Lüksemburg | Enflasyon riski yüksek; yerel tarımsal çıkarları korur (ör. İtalya’daki tütün tarımı). |
| Bildirilmedi (10) | Almanya’yı ve Fransa’yı içerir | Resmi öneri bekleniyor; daha geniş ekonomik ve ticari sonuçlar izleniyor. |
Önerilen direktifin ekonomik etkisi son derece dengesiz. Hollanda, Fransa ve Belçika gibi ülkeler halihazırda önerilen vergi asgari seviyelerini karşılıyor ya da aşıyor; bu nedenle yurt içi fiyat artışıyla karşılaşmayacak. Buna karşılık Polonya, Baltık ülkeleri ve Romanya dâhil daha az varlıklı ülkeler vergileri önemli ölçüde artırmak zorunda kalacak ve bu da tüketici fiyatlarını yükseltecek.
Bu eşitsizlik, Avrupa Komisyonu’nun içinde bile sürtüşmeye yol açtı. Komisyon Başkanı Ursula von der Leyen’in, enflasyonu daha da körüklemenin Avrupa pazarlarını istikrarsızlaştırabileceği ve ABD ile ticari ilişkileri karmaşık hale getirebileceği endişesiyle zamanlamaya kuşkuyla baktığı bildiriliyor.
