Avrupa Birliği genelinde alternatif nikotin ürünlerine ilişkin sıkı düzenlemeler, farkında olmadan 6,6 milyar Euro’luk büyüyen bir kara borsanın oluşmasına yol açtı. Şubat ayında Fraunhofer Enstitüsü’nün araştırmasına göre, yasadışı e-sigaralar artık AB pazarının yaklaşık %50’sini oluşturuyor. Uzmanlar, kısıtlayıcı politikaların tüketicileri düzenlenmemiş ve potansiyel olarak toksik ürünlere yönelttiğini; ayrıca reşit olmayanlar için kritik yaş kontrollerinin devre dışı bırakıldığını belirtiyor.
Kısıtlayıcı Vaping Politikalarının Maliyeti
Fraunhofer Enstitüsü’nün en güncel analizi, sıkı ulusal vaping yasakları ile yasa dışı ticaretin patlaması arasında doğrudan bir bağlantı bulunduğunu vurguluyor. Hâlihazırda 6,6 milyar Euro değerinde olan bu gölge ekonomi, neredeyse iki katına çıkarak 2030’da 11 milyar Euro seviyesine ulaşabilir. Büyüme özellikle en sert düzenleyici çerçeveleri uygulayan AB üye ülkelerinde daha belirgin. Bu da Makedonya gibi ülkelerde yasakçı politikalardan beklenen etkinliğe dair ciddi sorular doğuruyor.
Vergi kaçakçılığı nedeniyle ortaya çıkan şaşırtıcı mali kayıpların ötesinde asıl endişe halk sağlığı. Enstitü raporu, “büyük yasa dışı pazarın tüketiciler için hesaplanamaz sağlık risklerini sakladığını” belirtiyor. Bu yasadışı e-sigaralar tamamen düzenleyici denetim dışında çalıştığı için çoğu zaman test edilmemiş ve öngörülemez içerikler barındırıyor. Analiz, bu düzenlenmemiş bileşenlerin akut zehirlenmelere ve ciddi uzun vadeli sağlık sonuçlarına yol açabileceği uyarısını yapıyor.
Reşit Olmayanları Korumak ve AB Hukukunu Uyumlaştırmak
Kara borsanın en kritik başarısızlığı, gençleri korumayı tamamen görmezden gelmesidir. Yasadışı satıcılar yaş doğrulama prosedürlerini rutin olarak atlıyor; bu da reşit olmayanların yüksek nikotinli e-sigaralara erişimini tehlikeli biçimde kolaylaştırıyor.
Bu krizi ele almak için Fraunhofer Enstitüsü, parçalı ulusal yasaklardan vazgeçilerek uyumlaştırılmış bir Avrupa düzenleme yaklaşımına geçilmesini güçlü şekilde öneriyor. Şu anda AB ülkeleri Brüksel’den gelen temel bir Direktif çerçevesinde hareket ediyor; ancak her ülke bu kuralları çok farklı biçimlerde revize ediyor. Örneğin Slovenya, vaping sıvıları üzerindeki vergiyi en yüksek seviyeye getirerek çok büyük fiyat farklılıkları yaratıyor. Bu durum ise sınır aşırı kaçakçılığı teşvik ediyor.
Enstitü; tek bir ürün standardı, uyumlaştırılmış vergilendirme ve ithalat kontrollerinin daha verimli hale getirilmesi çağrısında bulunuyor. Ancak şeffaf, düzenlenmiş bir pazar oluşturulmasıyla AB, 6,6 milyar Euro’luk yasa dışı ticareti etkin biçimde dağıtabilir ve yetişkin tüketiciler için güvenli koşullar sağlayabilir.
