Avrupa Sayıştayı (ECA), ulusal düzeydeki bölünmüş uygulamaların yasa dışı tütün faaliyetlerinin Avrupa sınırları içinde genişlemesine olanak tanıdığını ve her yıl kamu bütçelerinden tahmini 13 milyar avro çektiğini belirtti. 9 Eylül’de Resmî Gazete’de yayımlanan denetim, yasa dışı ürünlerin 2023 yılında toplam tütün tüketiminin yaklaşık %8,8’ini oluşturduğunu ortaya koydu.
Suç Ağları Faaliyetlerini AB Sınırları İçine Taşıyor
Suçlu üreticiler, tedarik rotalarını kısaltmak ve gümrük risklerini ortadan kaldırmak için üretimi doğrudan AB üye devletlerine taşıyor. ECA, saatte bir milyon sigara üretebilen Belçika’daki bir fabrika ve İspanya’da üç milyon paketi aşan yasa dışı stoklar da dâhil olmak üzere yüksek kapasiteli yasa dışı tesislere dikkat çekti.
Ancak denetçiler, resmî 13 milyar avroluk kayıp rakamının standartlaştırılmış piyasa ölçütleri yerine el koyma istatistiklerine ve dış raporlara dayanması nedeniyle belirsizliğini koruduğu konusunda uyardı.
Parçalı Düzenlemeler Sınır Ötesi Uygulamaları Zayıflatıyor
Denetim; ham tütün izleme, sigara üretim makineleri ve ısıtılmış tütün ile e-likitler gibi yeni nikotin alternatifleri konusunda kritik düzenleyici boşluklar bulunduğunu ortaya koydu. Üye devletler arasındaki farklı yasal tanımlar ve cezalar, yasa dışı faaliyet gösterenler için açıklar yaratıyor.
Avrupa Komisyonu, tütün izlenebilirlik sistemini Mayıs 2024’te tüm ürün kategorilerine genişletmiş olsa da ECA, izleme yazılımının tek başına harekete geçirilebilir polis istihbaratının ve uyumlu ceza kanunlarının yerini alamayacağını vurguladı.
Denetime liderlik eden ECA üyesi Petri Sarvamaa, suçluların faaliyetlerini denetimin daha zayıf olduğu yargı bölgelerine taşımasını önlemek için kurumlar arasında daha güçlü koordinasyon çağrısında bulundu.
Üye Devletler Genelinde Birleşik Denetim Çağrısı
Belçika, İspanya, Polonya ve Romanya’da gerçekleştirilen saha incelemelerinin ardından Sayıştay, Komisyona ve ulusal hükümetlere resmî tavsiyeler sundu. ECA, etkili uygulama için ham madde takibi, makine kontrolleri ve gümrük, polis ile sağlık departmanları arasında gerçek zamanlı istihbarat paylaşımının birbirine bağlanması gerektiğini vurguladı.
