Brüksel, Tütün Vergilendirme Direktifini revize etmeye yönelik çalışmalara yeniden başlarken, Avrupalı gümrük uzmanları; duman içermeyen alternatiflere yönelik daha yüksek özel tüketim vergilerinin, sıkı sınır uygulaması olmadan geri tepeceğini belirtiyor. Avrupa Birliği genelinde yasadışı nikotin ürünlerine yönelik büyüyen ticaret, hem halk sağlığı hedeflerini hem de devletin vergi gelirlerini zayıflatma tehdidi oluşturuyor.
Avrupa Komisyonu, üye ülkeler arasındaki vergi farklılıklarını azaltmak amacıyla; e-sigara sıvıları, ısıtılmış tütün ve nikotin poşetleri için ortak asgari özel tüketim oranları belirlemeyi öneriyor. Güncellenen direktifin yıllık 15 milyar € gelir getirmesi öngörülürken, fiyat hassasiyeti olan tüketicileri daha ucuz ve denetimsiz ürünlere yöneltme riski taşıyor.
Düzensiz Vape İthalatının Yükselen Ölçeği
Başta Çin’de üretilen yasadışı nikotin ürünleri, Avrupa tüketiminde giderek artan bir paya sahip. Bu ürünler güvenlik standartlarını atlıyor; tedarik zinciri izlenebilirliğinden yoksun ve mevzuata uygun perakendecilerin önüne geçerek fiyat avantajı sağlıyor.
Yakın tarihli uygulama verileri, sorunun büyüklüğünü gözler önüne seriyor:
- Pazar Değerinde Yükseliş: Bir Fraunhofer çalışması, AB’deki düzensiz e-sigara pazarını 6,6 milyar € olarak tahmin etti; bu pazarın 2030’a kadar 10,8 milyar €’ya çıkması bekleniyor.
- Çok Uluslu El Koymalar: Avrupa Dolandırıcılıkla Mücadele Dairesi (OLAF) ve 30 ülkedeki gümrük idarelerini kapsayan ortak bir operasyonda; 94 milyonun üzerinde ürün ile yasadışı tütün ve vape ürünlerinden 2.500 kilogram veya litre ele geçirildi.
Uygulama, Vergilendirme Politikasıyla Eşleşmeli
Yüksek vergiler, yasal ürünlerde perakende fiyatlarını yükselttiğinde; suç şebekeleri bu marjı kullanır. Komisyonun, ham tütüne kadar uzanan özel tüketim malları için elektronik izleme sistemini genişletme planı; tedarik zincirlerini güvence altına almaya yönelik ilk bir adım niteliğinde. Ancak uzmanlar, daha kapsamlı operasyonel iyileştirmelere ihtiyaç olduğunu vurguluyor.
Yasadışı işletmelerin pazara hakim olmasını önlemek için AB politikası, vergi düzenlemelerini somut uygulama tedbirleriyle entegre etmelidir:
- Şüpheli deniz ve hava kargo gönderimlerini; ana üretim merkezlerinden hedeflemek.
- Uyumsuz çevrimiçi pazar yerlerini ve tüketiciye doğrudan (D2C) teslimat kanallarını cezalandırmak.
- Tek pazarda sapmayı durdurmak için bölgesel lojistik ağlarına yönelik denetimi artırmak.
Meşru üreticilerin AB ürün ve güvenlik standartlarını karşılaması gerekirken, vergilendirme tek başına çalışamaz. Gümrük kontrollerinin paralel olarak güçlendirilmemesi durumunda, daha yüksek vergi oranları; düzenlemeye tabi işletmelerin aleyhine, yasadışı tedarikçileri zenginleştirme riski taşır.
