Birleşik Krallık vaping sektörü, bugüne kadarki en kısıtlayıcı düzenleme değişimine hazırlanıyor. HM Revenue & Customs (HMRC), yeni bir excise tax (özel tüketim vergisi) ve fiziksel duty stamp sistemi için planlarını nihai hale getirdi. Bu çerçeve artık bir öneri değil; mevzuat kesinleşti, resmi rehber yayımlandı ve tüm tedarik zinciri için bağlayıcı son tarihler belirlendi.
Bu rehber, Vaping Products Duty’nin (VPD) ve Vaping Duty Stamps’in (VDS) operasyonel gerekliliklerini açıklar; bu değişikliklerin üreticiler, ithalatçılar, perakendeciler ve tüketici fiyatlarına nasıl yansıdığını detaylandırır.
Vaping Products Duty (VPD) Nedir?
Vaping Products Duty, vaping sıvıları için uygulanan sabit oranlı bir excise tax’tir. İlk kez Spring Budget 2024 döneminde yürürlüğe girmiş; daha sonra daha önce önerilmiş olan kademeli sistemi yürürlükten kaldırmak üzere Autumn Budget 2024 ile güncellenmiştir.
Verginin Temel Parametreleri
- Uygulama Tarihi: 1 Ekim 2026.
- Vergi Oranı: Sıvıdan 10ml başına 2,20 £.
- Kapsam: Nikotinsiz shortfill’ler, nikotin shot’lar ve önceden doldurulmuş disposable (tek kullanımlık) veya pod cihazlar dahil olmak üzere tüm e-likitlere uygulanır.
- Vergi Doğuran Olay (Tax Point): Üretim aşamasında (içeriklerin karıştırıldığı an) veya Birleşik Krallık’a ithalat anında tahsil edilir.
- KDV: Standart %20 KDV, duty dahil fiyata ek olarak uygulanır; bu da 10ml başına perakende maliyete toplamda 2,64 £ vergi daha bindirir.
Resmi Vaping Products Duty Consultation Response belgesine göre, ev yapımı baz içerikler—ör. bitkisel gliserin (VG), propilen glikol (PG) ve DIY (kendin karıştır) amaçlı hazırlanan aromalar—da bu duty’nin kapsamına girer.
Vaping Duty Stamps (VDS) Planı
Vergi uyumunu sağlamak için HMRC fiziksel duty stamp planını hayata geçiriyor. Birleşik Krallık perakende pazarına yönelik vape ürünlerinin, özel tüketim vergisinin ödendiğini veya hesaba katıldığını kanıtlamak amacıyla ambalajlarının üzerinde fiziksel bir damga taşıması gerekir.
Fiziksel damgalar, SICPA ile ortaklık içinde Cartor Security Printers tarafından; güvenli mürekkepler ve dijital izlenebilirlik sistemleri kullanılarak üretilir. Perakendeciler, özel bir Tüketici Doğrulama Uygulaması üzerinden damganın orijinalliğini doğrulayabilir.
Bir Vaping Duty Stamp Ne Beker?
- Ürünün Birleşik Krallık excise duty sistemine dahil olduğu.
- Gerekli vaping duty’nin ödendiği veya duty suspension (vergisel erteleme) kapsamında güvence altına alındığı.
- Ürünün HMRC’nin tedarik zinciri kontrolleri üzerinden izlenebildiği.
Bir Vaping Duty Stamp Ne Bİldirmez?
- Bir ürün güvenlik sertifikası değildir.
- MHRA onayını veya Tütün ve İlgili Ürünler Düzenlemeleri (TRPR) ile uyumu göstermez.
- Ürün kalitesinin bir onayı/beratı değildir.
Kritik Son Tarihler ve Uygulama Zaman Çizelgesi
HMRC, işletmelerin yeni vergi ve damga gerekliliklerine geçiş yapabilmesi için kademeli bir zaman çizelgesi belirledi. Bu kilometre taşlarını kaçırmak, ciddi operasyonel riskler doğurur.
- 1 Nisan 2026 – Başvurular Açılıyor: İşletmeler, HMRC onaylarına başvurarak duty suspension kapsamında mal üretmeye, ithal etmeye, depolamaya ve duty stamp sipariş etmeye başlayabilir.
- 31 Temmuz 2026 – Önerilen Başvuru Son Tarihi: HMRC’nin arka plan kontrolleri 45 iş gününe kadar sürebilir. Ekim’den önce onay almak için işletmelerin bu tarihe kadar başvuruları sunması gerekir.
- 10 Temmuz 2026 – Tech Sandbox’ın Başlatılması: Damga takibi için API entegrasyonlarını (EPCIS 1.2) doğrulamak üzere işletmelere yönelik dijital test ortamı açılır.
- 1 Eylül 2026 – Dijital Damgalar Sunuluyor: Üretim hatları için dijital olarak güçlendirilmiş damgalar erişilebilir hale gelir.
- 1 Ekim 2026 – Go-Live Tarihi: Vaping Products Duty yasal olarak aktif hale gelir. Birleşik Krallık’ta satışa sunulan tüm ürünlerde duty’nin hesaba katılmış olması ve bir damga bulunması gerekir.
- 1 Ocak 2027 – Dijital Damga Zorunluluğu: Dijital damgalar, yeni üretilen veya ithal edilen tüm ürünlere uygulanmalıdır.
- 1 Nisan 2027 – Tam Uygulama: Damgasız stoklar için geçiş dönemi sona erer. Birleşik Krallık pazarındaki tüm vaping ürünleri geçerli bir duty stamp taşımalıdır. Bu tarihten sonra damgasız perakende stoklar ise el koyma riskine tabi olur.
Vaping İşletmelerine Etkisi
Vaping tedarik zincirindeki her ticari kuruluş, yeni excise framework (özel tüketim vergisi çerçevesi) kapsamında farklı yasal yükümlülüklere sahiptir.
Birleşik Krallık Üreticileri
Yurtiçi üreticilerin, vaping ürünlerini üretmek ve tesislerini kaydettirmek için HMRC onayı alması gerekir. 1 Ekim 2026’dan sonra onaysız faaliyet göstermek, 10.000 £’a kadar tutarda idari para cezaları veya ceza davası ile sonuçlanabilir. Üreticiler; fiziksel damgaları sipariş etmeli, güvence altına almalı ve ambalajlama noktasında takip sisteminde etkinleştirmelidir.
İthalatçılar ve Yurtdışı Üreticiler
İthal edilen tüm vaping ürünleri VDS planına uygun olmalıdır. Yurtdışı üreticilerin, yabancı üretim tesislerine damga siparişi verip sevk edebilmek için onaylı bir Birleşik Krallık Temsilcisi ataması gerekir. İthalatçılar, duty’yi sınırda hesaba katmalı veya ürünleri duty suspension kapsamında doğrudan onaylı bir excise warehouse’a (özel tüketim vergisi deposu) yönlendirmelidir.
Depo İşleticileri (Warehousekeepers)
Gümrük ve excise warehousekeeper’lar, mevcut HMRC kayıtlarını özellikle “vaping products” (vaping ürünleri) kapsamını kapsayacak şekilde manuel olarak değiştirmek için başvurmalıdır. Bu değişiklik otomatik değildir. Bu yapılmadığında, 1 Ekim 2026’dan sonra duty suspension kapsamında vape depolamak yasa dışıdır ve deponun faaliyet ruhsatını riske atar.
Perakendeciler ve Distribütörler
Perakendeciler, geçiş sürecinde stoklarını denetlemelidir. Damgasız stoklar yasal olarak 1 Nisan 2027’ye kadar satılabilse de, 1 Ekim 2026’dan sonra gelen her stoğun gerekli damgayı taşıdığından emin olunmalıdır; bunun istisnası geçiş stoğu niteliği taşıyan ürünlerdir. 1 Nisan 2027’den sonra damgasız ürün satmak yasal bir suçtur.
Vaping Duty Stamp’lerinin Teknik Özellikleri
Damgalar Cartor’ın güvenli çevrimiçi portalı üzerinden iki formatta sipariş edilir: “kuru” (dry) önceden kesilmiş yığınlar (minimum sipariş 1.000) ve otomatik etiketleme makineleri için “ıslak” (wet) önceden yapıştırılmış bobinler. Üreticiler, ambalajlarını bu fiziksel ölçülere uyacak şekilde tasarlamalıdır.
- Şekil ve Ölçü: Dikdörtgen; genişlik 18 mm, uzunluk 42 mm.
- Sarım (Reel) Özellikleri: Islak damgalar, 3 inçlik bir çekirdek üzerinde uzun kenar önde olacak şekilde yönlendirilir.
- Kod Boyutları: Yaklaşık 5 mm × 11 mm ölçülerinde 12×26 Data Matrix kodu içerir.
- Uygulama Limiti: Data matrix kodu dikey olarak uygulandığında, minimum şişe eğriliği 10 mm yarıçapa sahip olmalıdır.
- Gerekli Aktivasyon Verileri: Damgalar yapıştırılırken üreticiler; tarihi, konumu, markayı, aromayı, hacmi (en yakın 0,1 ml’ye kadar), ürün tipini, nikotin içeriğini ve ECID/GBID’yi (nikotin ürünleri için) bir API endpoint üzerinden kaydetmelidir.
Vergi Perakende Fiyatlarını Nasıl Etkiler?
Sabit oranlı duty, özellikle bütçe odaklı tüketiciler ve daha yüksek hacimli ürünleri kullananlar için perakende fiyatlarında ciddi bir artışa yol açacaktır.
10ml Nikotin Salt’lar ve Freebase E-Likitler
Şu anda 2,99 £’a satılan standart 10ml’lik bir e-likit şişesi, 2,20 £ excise duty ve 0,44 £ KDV alır. Bu da başlangıç perakende fiyatını en az 5,63 £ seviyesine çıkarır; üretici uyum maliyetleri hesaba katılmadan önce %88’lik bir artışa denk gelir.
100ml Shortfill’ler (Nikotinsiz)
Vergi, nikotin içeriğinden bağımsız olarak tüm vaping sıvılarına uygulandığı için büyük şişeler ciddi fiyat artışlarıyla karşı karşıya kalır. Şu anda 9,99 £ olan tipik bir 100ml shortfill şişesi 22,00 £ excise duty ve 4,40 £ KDV ile sonuçlanır. Böylece perakende fiyatı 36,39 £’a çıkarak üç kattan fazlasına yükselir.
NikotİN Shot’lar
Shortfill’leri karıştırmak için kullanılan her 10ml nikotin shot da 2,20 £ duty’ye ek olarak KDV taşır; bu da tüketicinin toplam maliyetine her shot başına 2,64 £ ekler.
Sektör ve Savunuculuk Tepkileri
Sabit oranlı vergi ve damga planı, ciddi beklenmedik sonuçlara yol açacağı uyarısıyla halk sağlığı savunucuları ve sektör ticaret grupları tarafından eleştirildi.
Yeni Nicotine Alliance (NNA)
NNA, vergiyi sigarayı bırakmaya giden yolda bir engel olarak eleştirdi ve hükümetin duty gerekçesinin kusurlu nikotin eşdeğerliklerine dayandığını belirtti. Hükümetin dokümantasyonunda 10ml e-likit 100 sigaraya eşdeğer kabul ediliyor. Ancak Action on Smoking and Health (ASH) tarafından derlenen veriler, standart 20mg/ml’lik bir disposable vape’in 40mg nikotin içerdiğini; buna karşılık 20 sigaralık bir paketin 250mg içerdiğini gösteriyor. NNA, vaping maliyetinin iki katına çıkmasının düşük gelirli vapers’ı ya yeniden sigaraya döndüreceğini ya da yasa dışı karaborsa piyasasına yönelteceğini uyarıyor.
Birleşik Krallık Vaping Industry Association (UKVIA)
UKVIA Genel Müdürü John Dunne vergiyi “eski sigara içicilerinden gelir toplama hamlesi” olarak nitelendirdi. UKVIA, bırakmayı desteklemek için daha yüksek nikotin güçlerine ihtiyaç duyanları cezalandırmamak adına kademeli sisteme kıyasla sabit oranlı bir vergiyi destekliyor. Ancak grup, vergi oranının Avrupa’daki en yüksek oran olduğunu vurguladı. Dunne, 99p’ye satılan giriş seviyesi 10ml şişelerin 3,83 £’a yükseleceğini; bu da %267’lik bir artış anlamına geldiğini ve bu artışın düşük gelirli tüketicileri orantısız şekilde etkilediğini belirtti.
Independent British Vape Trade Association (IBVTA)
IBVTA, verginin kamuya açık sigarayı bırakma hizmetleri üzerindeki etkisine ilişkin endişesini dile getirdi; bu hizmetler, sigarayı bırakmaya yardımcı olmak için ücretsiz vape’ler dağıtıyor. IBVTA Başkanı Marcus Saxton, ürünlerin kamu sağlığı hizmetleri aracılığıyla sağlandığı durumlarda, kamu sağlığı bütçelerini zorlamamak için excise tax’tan muaf tutulması gerektiğini savundu.
