Elektronik Sigara Düzenlemeleri ve Vergi Karşılaştırması: İtalya vs. İsviçre

İtalya ve İsviçre her ikisi de 20 mg/mL nikotin üst sınırı uygulasın da, vergi yapıları ve perakende dağıtım konusunda keskin biçimde ayrışıyor. İtalya, yanıcı sigaralarla ilişkilendirilen karmaşık bir yüzde-modeli kullanır ve çevrim içi nikotin satışlarını tamamen yasaklar. İsviçre ise mililitre başına sabit oranlar uygular ve 1 Ekim 2024 tarihinde yürürlüğe giren düzenleme çerçevesi kapsamında yaş doğrulamalı çevrim içi ticarete izin verir.

Avrupa vaping pazarı giderek yerelleştirilmiş düzenleme çerçeveleriyle şekilleniyor. İtalya ve İsviçre, coğrafi yakınlıklarına rağmen üreticiler, dağıtıcılar ve perakendeciler için bambaşka çalışma koşulları sunar. İtalya; Avrupa Birliği direktifleriyle uyumlu, son derece merkezi, devlet tekelinde bir perakende sistemi işletir. İsviçre ise 1 Ekim 2024’te tütün yasalarını tamamen revize ettikten sonra, büyük ölçüde serbest (düzenlenmemiş) bir pazar yapısından; vergi avantajları ve dijital satış kanallarıyla birlikte, yapılandırılmış hibrit bir sisteme geçmiştir.

Bu karşılaştırmalı analiz, 2026 Ağustos itibarıyla bu iki pazarı şekillendiren yasal dayanakları, vergi yapılarını, perakende lisanslama gereksinimlerini, dağıtım kanallarını ve tüketici demografisini inceler.

1. Düzenleyici Çerçeveler ve Nikotin Üst Sınırları

Her iki ülke de ürün güvenliği standartlarını Avrupa Tütün Ürünleri Direktifi’nin (TPD) temel eşiklerine göre uyumlu hale getirmiştir; ancak mevzuatın çıkış kaynakları farklıdır.

İtalya’da ana yasal dayanak, D.Lgs. 6/2016 olup AB TPD’sini (2014/40/AB) ulusal hukuka aktarır. Bu kanun kapsamında e-sigaralar için parametreler katı biçimde üst sınırlarla belirlenmiştir:

• Maksimum nikotin konsantrasyonu: 20 mg/mL.
• Maksimum dolum şişesi hacmi: 10 mL.
• Maksimum tank veya kartuş kapasitesi: 2 mL.
• Çocukların açmasını zorlaştıran ve kurcalama kanıtı ambalaj zorunluluğu.

İsviçre’de düzenleyici ortam, federal Tütün Ürünleri Yasası (Tabakproduktegesetz – TabPG, SR 818.32) ve buna eşlik eden yönetmeliği (Tabakprodukteverordnung – TabPV, SR 818.321) ile 1 Ekim 2024’te yeniden başlatıldı. Bu tarihten önce nikotin içeren e-sigaralar hukuki gri alanda faaliyet gösteriyordu. TabPG’nin 9. Maddesi kapsamında İsviçre artık AB ile aynı fiziksel limitleri uygular: 20 mg/mL nikotin tavanı, 10 mL şişe limitleri ve 2 mL kartuş kapasiteleri. Bu limitleri aşan herhangi bir ürünün ithalatı veya satışı yasaktır; bu durum Federal Halk Sağlığı Ofisi (FOPH/BAG) E-Likit Bilgi Föyü içinde ayrıntılı olarak belirtilmiştir.

2. Özel Tüketim Vergisi (Excise) Mimari Yapıları

İki ülke arasındaki en karmaşık operasyonel ayrım, özel tüketim vergisi rejimlerinde yatıyor. İtalya, yanıcı tütün üzerinden ad valorem (değere bağlı) bir sistem kullanırken İsviçre, sıvı hacmine dayalı belirli sabit bir tarife uygular.

İtalya’nın “Eşdeğerlik (Equivalenza)” Modeli

İtalya basit bir hacim vergisi uygulamaz. Bunun yerine, konsolide tütün vergisi kanunu (TUA, D.Lgs. 504/1995, Madde 39-bis) kapsamında; sıvı inhalasyon ürünleri, geleneksel sigaralara olan “tüketim eşdeğerliğine” göre vergilendirilir. Bu eşdeğerlik, Gümrük ve Tekeller İdaresi (Agenzia delle Dogane e dei Monopoli – ADM) tarafından hesaplanır ve kaç “puf” ya da kaç mililitre sıvının standart bir sigara paketine eşit olduğu belirlenir.

Vergi oranı, eşdeğer miktarda sigaraya uygulanabilir özel tüketim vergisinin yüzdesi olarak belirlenir. D.Lgs. 43/2025 kapsamındaki mevzuat güncellemelerinin ardından vergi tarifesi kademeli olarak şu şekilde artırılmıştır:

Vergi Dönemi	Nikotin İçeren Likitler	Nikotin İçermeyen Likitler
Ağustos 2021 – Aralık 2022	10%	5%
Ocak 2025 – Aralık 2025	16%	11%
Ocak 2026’dan itibaren	%17	%12

Katı halde, tütün içermeyen inhalasyon ürünleri (ör. bitkisel ısıtma çubukları) geleneksel sigaralarla aynı oranda vergilendirilir. Bu dalgalanan yüzde modeli, geleneksel sigara özel tüketim vergileri her güncellendiğinde vergi yükü değiştiği için İtalyan distribütörlerin uzun vadeli fiyatlama stratejilerini zorlaştırır.

İsviçre’nin Belirli (Sabit) Tutar Bazlı Oranları

İsviçre, 1 Ekim 2024’te e-sigaraları tütün vergi çerçevesine yeniden dahil etti (Tabaksteuergesetz – TStG, SR 641.31) ve 2012’den beri var olan vergi muafiyetini sona erdirdi. Federal Gümrük ve Sınır Güvenliği Dairesi tarafından yönetilen (BAZG), İsviçre tarifesi basit ve hacim esaslıdır; TStG’nin Ek 5’inde belirtildiği gibi:

• Tekrar Kullanılabilen Sistemler: Nikotin içeren dolum likitleri ve önceden doldurulmuş kartuşlar mL başına CHF 0.20 üzerinden vergilendirilir. Açık sistemler için şişelerde satılan nikotin içermeyen dolum likitleri ise özel tüketim vergisinden tamamen muaftır.
• Tek Kullanımlık E-Sigaralar: Tüm tek kullanımlık cihazlar, nikotin içerip içermediğine bakılmaksızın, içerdikleri likit miktarının mL’si başına CHF 1.00 üzerinden vergilendirilir.

Tek kullanımlıklara uygulanan yüksek vergi oranı, gençlerin tüketimini caydırmayı ve plastik ile elektronik atıkları azaltmayı hedefleyen bilinçli bir politika önlemidir. Kişisel ithalat yapan yolcular için ise her 30 gün içinde vergisiz hak tanınır: 50 mL e-likit, 50 kartuş veya 25 tek kullanımlık; bu düzenleme BAZG İthalat Rehberi kapsamında yer almaktadır.

3. Perakende Lisanslama ve Çevrim İçi Satış Kısıtlamaları

Bu iki ülkede perakende dağıtımının yapısal kurgusu, Orta Avrupa’da faaliyet gösteren işletmeler için önemli bir uyumluluk asimetrisini ortaya koyuyor.

Düzenleyici Boyut	🇮🇹 İtalya	🇨🇭 İsviçre
Pazar Öncesi Ürün Kaydı	AB Ortak Giriş Kapısı (EU-CEG) portalı üzerinden zorunludur.	Federal Halk Sağlığı Ofisi’ne (FOPH) zorunlu bildirim yapılmalıdır.
Perakende Lisanslama	Fiziksel mağazalar için ADM’den alınması gereken sıkı bir yetkilendirme zorunludur.	Federal düzeyde perakende lisansı gerekmez (“kein Bewilligungsverfahren”).
Yurt İçi E-Ticaret	Nikotin içeren tüm likitler için yasaktır.	Yaş doğrulama kapılarına (age-verification) tabi olmak şartıyla serbest.
Sınır Ötesi Mesafeli Satışlar	D.Lgs. 6/2016’nın 21. Maddesi uyarınca yasaktır.	Onaylı uluslararası kaynaklardan satın alındığında serbesttir.
18 Yaş Altına Satış (Reşit Olmayanlara Satış)	Ülke genelinde yasaktır; cezalar 8.000 €’ya kadar çıkabilir ve lisans iptali uygulanabilir.	1 Ekim 2024’ten itibaren ülke genelinde yasak; kantonlar deneme amaçlı satın alma (test satın alımı) yapar.

İtalya’nın Kontrol Edilen Fiziksel Ağı

İtalya, e-sigaraları devlet tekelinde olan tütün ürünleriyle benzer şekilde değerlendirir. E-likit satmak için fiziksel perakendecinin, Sağlık Bakanlığı Düzenleyici Portalı içinde detayları verilen şekilde ADM’den resmi yetki alması gerekir.

Kritik nokta şu: İtalya nikotin içeren ürünler için çevrim içi satışı tamamen kaldırdı. Ocak 2025’te sonuçlanan bir dizi mevzuat güncellemesinin ardından, nikotin içeren vape’lerin yurt içi çevrim içi satışları yasaklandı. E-ticaret yalnızca kayıtlı vergi antrepo operatörleri tarafından satılan nikotin içermeyen ürünlerle sınırlandırıldı. İtalyalı tüketicilere yönelik herhangi bir e-sigara ürününün sınır ötesi mesafeli satışları tamamen yasaktır. Sonuç olarak, İtalyan pazarı neredeyse tamamen fizikseldir; yetkilendirilmiş uzman mağazalara ve ülkenin geniş tütüncü ağına dayanır.

İsviçre’nin Açık Pazar (Open Market) Modeli

Buna karşılık İsviçre’nin TabPG’si, vape perakendecileri için federal düzeyde lisanslama sistemi kurmaz. Herhangi bir ticari kuruluş, FOPH’ye zorunlu ürün kompozisyon raporlarını sunması koşuluyla e-sigara satabilir.

Yurt içi ya da sınır ötesi çevrim içi satışlara dair federal düzeyde genel bir yasak yoktur. E-ticaret, İsviçre pazarının önemli bir ayağı olmaya devam eder. Ancak çevrim içi satıcılar, reşit olmayanların platformlarına erişememesini sağlamak için dijital satış noktasında güçlü yaş doğrulama sistemleri kurmak zorundadır. Federal kurallar bir düzenleyici taban sağlasa da, İsviçre’deki bireysel kantonlar; daha sıkı yerel perakende lisanslama ve satış koşullarını uygulama yetkisini korur.

4. Reklam ve Ambalaj Uyarı Standardı

İki ülke de e-sigaraların nasıl pazarlanacağını kısıtlar, ancak İsviçre yaş doğrulamalı (age-gated) medyaya bir istisna alanı tanır.

İtalya’nın Kapsamlı Reklam Yasağı

D.Lgs. 6/2016’nın 21. Maddesi uyarınca İtalya, e-sigaralar için neredeyse tüm ticari iletişim biçimlerini yasaklar. Bu; televizyon, radyo, basılı medya ve çevrim içi reklam yasaklarını; ayrıca sınır ötesi etkinlik sponsorluğunu da içerir. Satış noktası reklamı, çok sıkı koşullar altında serbesttir ve nikotin bağımlılığıyla ilgili sağlık uyarılarının belirgin şekilde gösterilmesini zorunlu kılar; bu gereklilik D.L. 104/2013 ile belirlenmiştir.

İtalyan ambalajlarında kullanım talimatları, kontrendikasyonlar ve ürün birim ambalaj yüzeyinin %30’unu kapsayan özel bir sağlık uyarısı yer almalıdır: “Questo prodotto contiene nicotina, una sostanza che crea un’elevata dipendenza” (Bu ürün nikotin içerir; yüksek derecede bağımlılık yapan bir maddedir).

İsviçre’nin Yaş Doğrulamalı İstisnası ve CLP Etiketlemesi

TabPG’nin 18. Maddesi, e-sigara reklamlarını; basılı yayınlarda, sinemalarda, toplu taşımada, açık hava billboardlarında ve reşit olmayanların sıklıkla bulunduğu kamu alanlarında yasaklar. Ancak internet ve mobil uygulama reklamlarına, platformun dijital içerikleri reşit olmayanlara göstermeyi engelleyen bir yaş doğrulama sistemi kullandığı sürece izin verilir.

İsviçre ambalajlarında standart sağlık uyarısı yer almalıdır: “Dieses Erzeugnis kann Ihre Gesundheit schädigen und macht abhängig” (Bu ürün sağlığınıza zarar verebilir ve bağımlılık yapar). Ayrıca dolum likitleri İsviçre’nin kimyasallar mevzuatı kapsamında sınıflandırmaya tabidir; bu sınıflandırma, nikotin konsantrasyon bandına göre CLP (Sınıflandırma, Etiketleme ve Ambalajlama) standartlarıyla uyumludur. Detaylar FOPH Uyarılar Genel Bakışı içinde yer alır:

• 0 ila 2.5 mg/mL: Kimyasal tehlike sembolü gerekmemektedir.
• 2.5 ila 16 mg/mL: Ünlem işareti sembolünü ve H302 tehlike bilgisini (Yutulması halinde zararlıdır) göstermelidir.
• 16 ila 20 mg/mL: Kafatası ve çapraz kemikler sembolünü ve H301 tehlike bilgisini (Yutulması halinde zehirlidir) göstermelidir.
• 20 mg/mL üzeri: Satışa yasaktır.

5. Pazar İstihbaratı ve Tüketici Profilleri

İtalya ile İsviçre arasındaki düzenleyici farklılıklar; farklı pazar yapılarının, tüketici davranışlarının ve ithalat trendlerinin oluşmasına etki etmiştir.

Yaygınlık ve Demografi

Global State of Tobacco Harm Reduction (GSTHR) verilerine göre İtalya’da yaklaşık 1,6 milyon aktif e-sigara kullanıcısı bulunuyor; bu da yetişkinlerde %3,0’lık bir yaygınlık oranına karşılık gelir ve bunların yaklaşık %1,5’i her gün vaping yapmaktadır. Istituto Superiore di Sanità (ISS) verileri ise çift kullanımın (hem sigara hem vape) yaygın kaldığını; vaping yapanların önemli bir bölümünün yanıcı sigaraları da sürdürdüğünü gösterir.

Nüfusu daha küçük olmasına rağmen İsviçre, düzenli kullanıcıların daha yoğun bir konsantrasyonunu sergiliyor. İsviçre Sağlık Gözlemevi (Obsan), 15 yaş ve üzeri nüfusun %4,3’ünün ayda en az bir kez e-sigara kullandığını ve %2,3’ünün her gün vaping yaptığını bildiriyor. Vaping, gençler arasında oldukça yoğunlaşmış durumda: 15–19 yaş arası İsviçreli ergenlerin %9,2’si düzenli kullanım bildirmektedir.

İthalat İvmesi ve Pazar Değerleri

İsviçre güçlü bir arz tarafı büyümesi gösterdi. GTAIC pazar raporları, Aralık 2024 ile Kasım 2025 arasında İsviçre’nin elektronik sigara ve buharlaştırma cihazı ithalatının hacim bazında %33,47 artarak 339,3 tona yükseldiğini; bunun da 34,26 milyon ABD Doları ithalat değeri anlamına geldiğini gösteriyor.

İtalya’nın toplam perakende pazar değerinin sektör kaynaklarına göre 750–759 milyon € olduğu tahmin edilse de; cihazların doğrudan ithalat değeri daha düşük seviyededir. Bu fark, İtalya’nın perakende verilerinin yüksek yurt içi mark-up’ları, yerel e-likit üretimini ve geniş dağıtım ağını içermesinden; İsviçre verilerinin ise genellikle sınırda ithalat değerini bir vekil gösterge olarak yansıtmasından kaynaklanır. Cihazlarda İtalya’nın ithalat hacmi, düşük bir başlangıç seviyesinden %99,7 artarak, Ekim 2024 ile Eylül 2025 arasında 12,01 milyon ABD Doları seviyesine ulaştı; bu durum GTAIC İtalya Ülke Raporu içinde belgelendi.

Dağıtım Dinamikleri

İtalya’daki perakende ortamı fiziksel mağazalar tarafından domine ediliyor. Dağıtım ağı büyük ölçüde ülkenin 60.000 lisanslı tütüncüsüne (tabaccherie) dayanıyor; dağıtım/lojistik ağları gibi Logista Italia tarafından koordine ediliyor. Buna ek olarak yaklaşık 2.500 ADM yetkili uzman vape mağazası da devrede. Nikotinli e-likitlerin çevrim içi satış yasağı bu tuğla-duvar tekelini daha da güçlendirdi.

İsviçre hibrit bir modele göre çalışır. Pazar; aktif çevrim içi tütün ve sigara arz mağazaları olarak 220 ile 250 arasında bir kapasiteyi destekler. coop.ch gibi başlıca çevrim içi platformlar ve Freevap gibi uzman portallar, fiziksel kiosklar, süpermarketler ve bağımsız vape butikleriyle birlikte pazarın büyük bir payını yakalar.

İşletmeler İçin Operasyonel Sonuçlar

Komşu Avrupa bölgelerinde faaliyet gösteren markalar ve distribütörler için uyumluluk, her ülke için farklı stratejiler gerektirir:

1. E-Ticaret Stratejisi: İtalya’da nikotin içeren ürünlerin çevrim içi B2C satışlarını denemeyin. İtalyan perakende ortaklıklarınızın tamamı, yalnızca ADM yetkili mağazalar ve tütüncüler üzerinden fiziksel dağıtıma odaklanmalıdır. İsviçre’de çevrim içi satışlar mümkündür; ancak sertifikalı yaş doğrulama yazılımıyla entegrasyon gerektirir.
2. Vergi Uyumu: İsviçre’de fiyatlama modelleri, sabit ve hacim bazlı vergileri (likitler için CHF 0.20/mL, tek kullanımlıklar için CHF 1.00/mL) dikkate almalıdır. İtalya’da ise fiyatlar, nikotinli likitler için 2026’da eşdeğer sigara özel tüketim vergisinin %17’si olarak belirlenen dalgalanan “eşdeğerlik (equivalenza)” modeline göre yapılandırılmalıdır.
3. Ambalaj ve Etiketleme: Her ülke için ayrı ambalaj üretim süreçleri sağlayın. İtalyan ambalajları, TPD’ye uygun İtalyanca metin uyarıları ve prospektüsler gerektirir. İsviçre ambalajlarında, CLP tehlike sembolleri nikotin konsantrasyon bandının tam karşılığı olacak şekilde; ayrıca İsviçre’ye özgü üç dilli sağlık uyarısı yer almalıdır.