Avrupa Birliği, vaping ve nikotin ürünleri konusunda kritik bir düzenleyici kavşakta bulunuyor. İki ayrı mevzuat hattı — Tütün Özel Tüketim Vergisi Direktifi (TED) ve Tütün Ürünleri Direktifi (TPD) — Avrupa’daki vape pazarının geleceğini şekillendiriyor. 23 Temmuz 2026 itibarıyla bu girişimler, çok farklı hızlarda ilerliyor; siyasi engeller, kamuoyundan gelen tepkiler ve tartışmanın her iki tarafından yoğun lobi faaliyetleriyle karşılaşıyor.
İrlanda’nın 1 Temmuz 2026’da Avrupa Birliği Konseyi Başkanlığını devralmasıyla birlikte düzenleyici ivmenin artması bekleniyor. İrlanda, yurt içi tütün ve vaping kontrollerinde katı yaklaşımıyla tanınıyor ve 31 Aralık 2026’ya kadar sürecek görev dönemi boyunca bu dosyaları ileri taşımaya hazırlanıyor.
Tütün Özel Tüketim Vergisi Direktifi (TED): Nikotin Vergileri Anlaşmazlık Nedeniyle Engellendi
TED, Avrupa Komisyonu tarafından Temmuz 2025’te sunulan bir mevzuat teklifidir. Amaç, e-sıvıları, ısıtılmış tütünü ve nikotin poşetlerini AB’nin asgari özel tüketim vergileri için uyumlaştırılmış sistemine entegre etmektir. Üye devletler prensipte bu ürünlerin vergilendirilmesi gerektiğinde hemfikir olsa da, uygulanacak spesifik vergi oranları konusundaki anlaşmazlık nedeniyle girişim durma noktasına geldi.
Bu anlaşmazlık, Haziran 2026’da bir dizi gecikmeye yol açtı:
- 3 Haziran 2026: Teknik tartışmaların ardından vergi teklifi, 12 Haziran ECOFIN (Ekonomik ve Mali İşler Konseyi) toplantısının gündeminden çıkarıldı.
- 17 Haziran 2026: Avrupa Parlamentosu, özel tüketim vergisi teklifini resmen reddetti; bu karar, kamu sağlığı, vergi geliri ve zarar azaltımı arasında dengeyi nasıl kuracağına ilişkin derin görüş ayrılıklarını yansıtıyor.
AB’de vergi konuları, tüm üye devletlerin oybirliğiyle onayını gerektirdiğinden siyasi çıkmaz takvimi de belirsiz hale getirdi. Buna rağmen İrlanda Başkanlığı konuyu yeniden gündeme taşıdı ve TED görüşmelerini 9 Ekim 2026’daki ECOFIN toplantısına planladı. İrlanda, yıl bitmeden nikotin alternatifleri için tek bir Avrupa vergi çerçevesi oluşturmak amacıyla başkanlığını kullanmayı umuyor.
| Mevzuat Hattı | Temel Odak | Güncel Durum (Temmuz 2026 itibarıyla) | Bir Sonraki Kritik Tarih |
|---|---|---|---|
| TED (Tütün Özel Tüketim Vergisi Direktifi) | AB genelinde e-sıvılar ve nikotin poşetleri için asgari vergi oranlarının belirlenmesi. | Siyasi çıkmazda; Parlamento tarafından reddedildi; oybirliği gerektiriyor. | ECOFIN Toplantısı: 9 Ekim 2026 |
| TPD (Tütün Ürünleri Direktifi) | Ürün standartlarının, aroma kurallarının, ambalajın ve pazarlama kısıtlamalarının güncellenmesi. | Ön aşama; ağır eleştiriler eşliğinde kamu istişareleri sürüyor. | İstişareler Kapanıyor: 14 Ağustos 2026; Teklifin 2026 4. çeyrekte açıklanması bekleniyor |
Tütün Ürünleri Direktifi (TPD): İstişare Tartışmalarıyla Gölgelendi
TED vergilendirmeye odaklanırken TPD revizyonu; ürün güvenliği, pazarlama, ambalaj ve aroma kısıtlamalarını ele alıyor. TPD, 2014’ten beri Avrupa pazarını yönetiyor ve Avrupa Komisyonu’nun 2 Nisan 2026’da yayımladığı değerlendirme raporu, kapsamlı bir güncellemenin sürdürüldüğünü doğruladı.
Bu revizyonun ön aşaması, kamu geri bildirimlerine dayanmış olsa da istişare süreci, vaping tartışmasının iki tarafı tarafından da eleştiri aldı.
Katkı Çağrısı (Mayıs–Haziran 2026)
Haziran 2026 ortalarında başlatılan katkı çağrısı 82.000’in üzerinde yanıt üretti. Bu yüksek katılım oranı, tütün karşıtı kuruluşlardan şikayetlere yol açtı. Özellikle Philip Morris International’ı, sistemi manipüle etmekle suçladılar. Eleştirmenler, sektörün vatandaşların sunması için önceden yazılmış, anti-regülasyon yanıtları üretmek amacıyla yapay zekâ araçları kullandığını; bunun da geri bildirim döngüsünü şişirdiğini iddia etti.
Kamu İstişaresi (14 Ağustos 2026’da kapanış)
22 Mayıs 2026’da açılan daha geniş kapsamlı kamu istişaresi, 9.300’ün üzerinde geçerli yanıt kaydetti. Bu anket; Avrupa Tütün Zarar Azaltımı Savunucuları (ETHRA) dahil olmak üzere tüketici hakları savunucusu kuruluşların eleştirilerine maruz kaldı.
ETHRA, anketteki soruların yanma yoluyla tüketilen tütünün riskleri ile daha güvenli nikotin alternatiflerinin risklerini ayırt etmeyi imkânsız kılacak şekilde yapılandırıldığını savunuyor. Örneğin AB’nin ürün kullanımını; grup sigara içimi, vaping ve nikotin poşetlerini tek bir kategori altında caydırıp caydırmaması gerektiğine ilişkin sorular tek bir çerçeveye indirgeniyor. Sonuç olarak, sigara içimini caydırmayı destekleyen yanıt verenler vaping’i caydırmayı da desteklemek zorunda kalıyor; bu da tütün zarar azaltımı lehinde savunuculuk için alan bırakmıyor.
Avrupa Komisyonu, bu istişare sonuçlarını resmi TPD revizyon teklifini hazırlamak için kullanmayı planlıyor; teklifin 2026 yılının dördüncü çeyreğinde yayımlanması öngörülüyor. Ancak veri toplama sürecine ilişkin tartışmalar ve nikotin politikasına dair siyasi sürtüşmeler nedeniyle bu takvimin, taslak Avrupa Parlamentosu ve Konseyi’ne doğru ilerlerken gecikmelerle karşılaşması mümkün.
