Gdy Bruksela wznawia prace nad rewizją Dyrektywy w sprawie opodatkowania wyrobów tytoniowych, europejscy eksperci ds. celnych ostrzegają, że wyższe obowiązki akcyzowe nakładane na alternatywy bezdymne mogą przynieść efekt odwrotny bez rygorystycznego egzekwowania na granicach. Rosnący handel nielegalnymi produktami nikotynowymi w całej Unii Europejskiej zagraża podważeniu zarówno celów zdrowia publicznego, jak i wpływów z podatków do budżetów państw.
Komisja Europejska proponuje ustanowienie wspólnych minimalnych stawek akcyzy dla płynów do e-papierosów, tytoniu do podgrzewania oraz saszetek z nikotyną, aby ograniczyć rozbieżności podatkowe między państwami członkowskimi. Choć zaktualizowana dyrektywa ma generować 15 mld euro rocznych wpływów, niesie ryzyko skierowania konsumentów wrażliwych na cenę w stronę tańszych, nieuregulowanych produktów.
Rosnąca skala nieprawidłowego importu vape’ów
Nielegalne wyroby nikotynowe, produkowane głównie w Chinach, już stanowią coraz większy udział w europejskiej konsumpcji. Produkty te omijają normy bezpieczeństwa, nie zapewniają przejrzystości łańcucha dostaw i oferują ceny poniżej poziomu sprzedawców działających zgodnie z przepisami.
Najnowsze dane dotyczące egzekwowania przepisów pokazują skalę problemu:
- Dynamiczny wzrost wartości rynku: Badanie Fraunhofera oszacowało, że w UE nieprawidłowy rynek e-papierosów wynosi 6,6 mld euro, a do 2030 roku ma wzrosnąć do 10,8 mld euro.
- Międzynarodowe zatrzymania: Wspólna operacja z udziałem Europejskiego Urzędu ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF) oraz służb celnych w 30 krajach przechwyciła ponad 94 mln sztuk oraz 2,5 tys. kilogramów lub litrów nielegalnego tytoniu i produktów vape.
- Dowiedz się więcej: Niemieckie służby celne rozbijają sieć nielegalnego przemytu vape o wartości 33 mln euro
Egzekwowanie musi nadążać za polityką podatkową
Gdy wysokie podatki podnoszą ceny detaliczne legalnych towarów, sieci przestępcze wykorzystują marżę. Plan Komisji, by rozszerzyć elektroniczny system monitorowania wyrobów akcyzowych na surowy tytoń, stanowi wstępny krok w kierunku zabezpieczenia łańcuchów dostaw, jednak eksperci podkreślają, że potrzebne są szersze usprawnienia operacyjne.
Aby nie dopuścić do dominacji na rynku nielegalnych operatorów, unijna polityka musi łączyć korekty podatkowe z konkretnymi działaniami egzekucyjnymi:
- Ukierunkowanie działań na podejrzane przesyłki morskie i lotnicze pochodzące z głównych ośrodków produkcyjnych.
- Karane niezgodnych z przepisami internetowych platform sprzedażowych oraz kanałów dostaw bezpośrednio do konsumenta.
- Zwiększenie nadzoru nad regionalnymi sieciami logistycznymi, aby zatrzymać przekierowywanie w ramach jednolitego rynku.
Choć legalni producenci muszą spełniać unijne normy dotyczące produktów i bezpieczeństwa, sama polityka podatkowa nie może działać w izolacji. Bez równoległego wzmocnienia kontroli celnych wyższe stawki akcyzy mogą wzbogacać nielegalnych dostawców kosztem firm działających w ramach regulacji.
