Polscy mali i średni producenci zaalarmowali opinię publiczną w sprawie proponowanych zmian w akcyzie, które — jak twierdzą — nieproporcjonalnie obciążają krajowych producentów, a faworyzują międzynarodowe koncerny tytoniowe. Spór dotyczy zmian stawek podatkowych zaplanowanych na styczeń 2027 roku, odbiegających od pierwotnego harmonogramu fiskalnego opracowanego przez Ministerstwo Finansów.
Przedstawiciele branży wyrazili swoje obawy podczas warszawskiej konferencji zorganizowanej przez Stowarzyszenie Obrony Praw Przedsiębiorców (STOPP) pod hasłem „Akcyza dla wybranych? Kto sprzyja korporacjom i uderza w MŚP”. Krajowi producenci argumentują, że obecny projekt ustawy przenosi cały ciężar finansowy na polskie firmy wytwarzające płyny do e-papierosów w butelkach, a jednocześnie ułatwia wejście na rynek zagranicznym korporacjom sprzedającym kartridże napełnione płynem, produkowane w większości w Azji.
Podwyżka akcyzy na płyny do e-papierosów w butelkach produkowane w kraju o 52%
Zgodnie z proponowanym harmonogramem akcyza na płyny do e-papierosów wzrośnie 1 stycznia 2027 roku z 1,44 PLN do 2,20 PLN za mililitr. To wyraźne odejście od wcześniejszego planu stopniowych zmian, który zakładał wzrost stawki do 1,80 PLN za mililitr.
Zaledwie dwa i pół roku temu stawka akcyzy wynosiła 0,55 PLN za mililitr. Proponowana zmiana oznacza, że sama akcyza na standardową butelkę o pojemności 10 ml wyniesie 22 PLN — bez uwzględnienia standardowego podatku VAT i marż detalicznych.
Krzysztof Rutkowski, ekspert ds. akcyzy z kancelarii KDCP Tax Law Firm, zwrócił uwagę na zakłócenia w działalności lokalnych firm:
„Branża już przygotowywała się na wzrost stawki z 1,44 PLN do 1,80 PLN. Firmy dostosowały do tej zmiany całą działalność, w tym wyliczenia gwarancji, umowy z detalistami i zakupy surowców. Tymczasem podwyżka będzie znacznie większa”.
Rutkowski wyliczył, że zmiana oznacza wzrost akcyzy o ponad 52%. Oprócz wpływu na ceny produktów na półkach zmiana ta zmusi operatorów magazynów do znacznego zwiększenia zabezpieczeń finansowych, zamrażając kapitał w depozytach bankowych lub ubezpieczeniowych w okresie wysokich kosztów finansowania.
Różnice w opodatkowaniu: płyny w butelkach a importowane kartridże
Głównym punktem sporu jest strukturalna różnica między płynami w butelkach do systemów otwartych a fabrycznie napełnionymi kartridżami do systemów zamkniętych. Obecne polskie przepisy nakładają akcyzę w wysokości 40 PLN za sztukę na kartridże napełnione płynem, jeśli są traktowane jako dedykowane urządzenia do wapowania. Proponowana zmiana nowelizuje ustawową definicję papierosa elektronicznego, wyłączając z niej kartridże i uzależniając opodatkowanie wyłącznie od objętości zawartego w nich płynu.
Ponieważ napełnione kartridże zawierają niewielką ilość płynu — często 2 ml lub mniej — zniesienie akcyzy w wysokości 40 PLN za sztukę obniża łączne obciążenie akcyzowe o około 90%. Z kolei producenci płynów do systemów otwartych będą musieli płacić 2,20 PLN za mililitr bez możliwości odliczeń.
| Kategoria produktu | Obecny system opodatkowania | Proponowane zasady (2027) | Wpływ na rynek |
|---|---|---|---|
| Płyny do e-papierosów w butelkach (10 ml) | 1,44 PLN / ml (14,40 PLN / butelkę) | 2,20 PLN / ml (22,00 PLN / butelkę) | Wzrost akcyzy o 52,7% dla lokalnych producentów |
| Kartridże napełnione płynem | 40,00 PLN akcyzy od urządzenia + akcyza od płynu | Tylko akcyza od płynu (bez akcyzy od urządzenia) | Spadek łącznego obciążenia akcyzowego nawet o 90% |
Rutkowski podsumował różnice w przepisach: „Ułatwiamy działalność globalnym korporacjom, jednocześnie dokręcając śrubę krajowym producentom płynów. Płyny w butelkach reprezentują polski kapitał, podczas gdy kartridże sprzedają przede wszystkim międzynarodowe koncerny tytoniowe”.
Rozwój szarej strefy i zakupy transgraniczne
Polscy przedsiębiorcy ostrzegają, że nadmierne obciążenia podatkowe skierują konsumentów prosto do nielegalnych kanałów sprzedaży. W przeciwieństwie do paliwa czy alkoholu produkcja płynów do e-papierosów nie wymaga przemysłowych urządzeń do destylacji. Surowce są łatwo dostępne, przez co trudno kontrolować domową produkcję i nieautoryzowaną dystrybucję.
Według szacunków przedstawionych przez STOPP podczas konferencji udział szarej strefy w polskim rynku vape wynosi już około 58%. Przedsiębiorcy powołują się na oceny skutków regulacji Ministerstwa Finansów, które przewidują dalszy spadek legalnej sprzedaży o 25% po wejściu w życie wyższych stawek akcyzy.
Rutkowski oszacował, że rzeczywiste roczne wpływy netto państwa z podwyżki akcyzy na płyny mogą wynieść zaledwie 60 milionów PLN, a nie prognozowane 200 milionów PLN. Konsumenci mogą bowiem przenieść zakupy do nielegalnych sprzedawców internetowych lub kupować za granicą, w sąsiednich krajach, takich jak Niemcy, Czechy i Słowacja, gdzie obowiązują niższe stawki.
- Czytaj więcej: Norwegia zakazuje transgranicznej sprzedaży internetowej produktów vape i wyrobów tytoniowych
Kampania na rzecz prezydenckiego weta i opłaty za badania produktów
Sprzeciw przybrał formalną postać apelu skierowanego do Prezydenta RP. Petycję podpisało 141 podmiotów gospodarczych reprezentujących polski sektor MŚP, a także 119 980 osób w formie papierowej i ponad 4 000 osób cyfrowo.
Petycja dotyczy zarówno zmian w akcyzie, jak i odrębnego projektu Ministerstwa Zdrowia (druk sejmowy nr 2362). Projekt resortu zdrowia zakłada obowiązkową opłatę za badania w wysokości niemal 18 000 PLN za każdy odrębny produkt zgłoszony do obrotu. W przypadku polskich producentów oferujących zróżnicowany asortyment obejmujący średnio 200 SKU koszt badań zgodności może wynieść nawet 3,6 miliona PLN na firmę.
Piotr Zieliński, prezes STOPP, stwierdził, że lokalne firmy nie są w stanie sprostać zmieniającym się przepisom i nadmiernym kosztom badań. Polscy producenci argumentują, że bez interwencji prezydenta pakiet regulacji zlikwiduje krajowe sieci produkcyjne na rzecz zagranicznych łańcuchów dostaw.
