Brüksel, Tütün Ürünleri Direktifi’nin (TPD) ve Tütün Özel Tüketim Vergisi Direktifi’nin (TED) revizyonu konusunda yüksek riskli bir çatışmaya hazırlanıyor. Fransa ve Hollanda öncülüğündeki bir blok, e-sigara ve nikotin poşetlerine yönelik daha sıkı kısıtlamaları savunurken; İtalya ve Yunanistan kanıta dayalı politikalar konusunda ısrar ediyor. Sonuç yalnızca zarar azaltma için düzenleyici çerçeveyi şekillendirmekle kalmayacak, aynı zamanda AB’nin vergi gelirlerinde milyarlarca avroluk etkiyi de belirleyecek.
TPD Revizyonu: Önleyici Bir Hamle mi?
Avrupa Komisyonu’nun beklenen sağlık çalışması, Tütün Ürünleri Direktifi (TPD) revizyonu için temel oluşturacak. Bu direktif; ısıtılmış tütün ve nikotin poşetleri gibi ortaya çıkan ürünlerin, geleneksel yanıcı sigaralarla aynı şekilde düzenlenip vergilendirilip vergilendirilmeyeceğini belirleyecek.
Tartışmanın tonu daha şimdiden AB Sağlık Komiseri Olivér Várhelyi tarafından belirlendi. Várhelyi, tartışmalı biçimde alternatif tütün ürünlerinin “geleneksel sigaralar kadar zararlı” olduğunu söylemişti. Ancak Komisyon’un iç denetçisi Düzenleyici İnceleme Kurulu (RSB), mevcut değerlendirme raporunda “ileri görüşlü önlemler” bulunduğunu işaret etti. Bu da, bilimsel değerlendirme henüz tamamlanmadan Komisyon’un daha sıkı düzenlemelere zemin hazırladığını düşündürüyor.
Üye Devletler Arasındaki Ayrışma: İdeoloji vs. Bilim
Revize edilen TPD’nin onaylanması için AB üye ülkeleri arasında nitelikli çoğunluk gerekiyor. Bu durum iki ayrı kanat ortaya çıkardı:
- Kısıtlama Bloğu: Fransa ve Hollanda öncülüğündeki bu grup; yanıcı olmayan doğaları ne olursa olsun tüm alternatif nikotin ürünlerine yönelik ciddi kısıtlamaları savunuyor.
- Kanıt Bloğu: Tütünle ilgili yatırımların güçlü olduğu İtalya ve Yunanistan gibi ülkeler ise düzenleyici kararların sağlam bilimsel kanıtlara dayanması gerektiğini savunuyor.
Yunanistan Sağlık Bakanı Adonis Georgiadis yakın zamanda, “ideolojik değil bilimsel nedenlerle alınmış acele bir karar”a karşı çıkacağını söyledi. Alternatif ürünlerin bilimsel olarak geleneksel sigaralardan farklı olduğu kanıtlanırsa, farklı şekilde düzenlenmesi gerektiğini vurguladı.
Zarar Azaltma Tartışması: İsveç Modeli
Tartışmanın en büyük zorluklarından biri, bu alternatif ürünlerin pazarda nispeten kısa süredir bulunması. Bu da Komisyon’un oldukça temkinli bir yaklaşım benimsemesine yol açıyor. Ancak sektör temsilcileri, sahadan gelen gerçek verileri gösteriyor.
British American Tobacco bünyesinde AB düzenleyici stratejisinin başındaki Nathan Jones, İsveç, Çekya ve Yunanistan’da ikna edici verilerin zaten bulunduğunu vurguladı. Bu ülkelerde, vape ve poşetlerin benimsenmesiyle birlikte sigara içme oranları rekor seviyelerin altına kadar düştü. Jones, bu verileri görmezden gelmenin, yanlış tasarlanmış politikalara bağlı olarak suç örgütleri tarafından yönetilen hızla büyüyen yasadışı vape pazarını körükleyen Belçika ve Hollanda’daki hataları tekrarlama riskini doğurduğunu söyledi.
Buna karşılık, Contre-Feu gibi Fransız tütün karşıtı gruplar, İsveç’in başarısının nikotin poşetlerinin yaygınlaşmasından değil, WHO çerçevelerine sıkı şekilde uyulmasından kaynaklandığını savunuyor.
StagBar Vape 6’sı bir arada 180K Puf Disposable
Eşsiz 6 aromalı sistemi ve altı bağımsız mesh bobiniyle Stagbar 6’sı bir arada, kullanıcıların tek şık gövdede altı farklı tada arasında geçiş yapmasına olanak tanır; benzeri görülmemiş 180.000 puf sunar.
Vergilendirmede Çıkmaz: TED ve TEDOR
Sağlık tartışmasının paralelinde, vergilendirme konusunda sert bir mücadele de yaşanıyor. Tütün Özel Tüketim Vergisi Özkaynağı (TEDOR), AB’nin uzun vadeli bütçesi için kritik öneme sahip. Brüksel, tütün vergilendirmesinden yılda 11,2 milyar avro gelir hedefliyor. Komisyon, ulusal tütün vergi gelirleri üzerinden %15’lik bir vergi önerdi.
| Üye Devlet | Vergilendirme Konusunda Tutum (TED) |
|---|---|
| Lüksemburg | Satın alma gücüne dayalı sert vergi artışlarını önlemek için geçiş dönemi öngörülmesini savunmak. |
| Fransa | Gelir kayıplarını Lüksemburg’a kaptırmamak için sınır ötesi alışverişe daha sıkı sınırlar getirilmesini savunmak. |
| İsveç | Zarar azaltma odaklı nikotin poşetlerini vergilendirmeye yönelik mevcut yaklaşıma karşı çıkmak. |
| Almanya | Şimdilik sessiz, ancak nihai herhangi bir anlaşma için belirleyici oyu elinde tutuyor. |
Yaklaşan Kilitlenme
Müzakereler çıkmaza girdi. TED için oy birliği gerektiğinden, tek bir ret kararı tüm süreci rayından çıkarabilir. Şimdi, bu derin ayrışmaları bir sonraki ECOFIN toplantısından önce köprülemek için vergilendirme politikasını yöneten Wopke Hoekstra’ya odaklanılıyor. Bir anlaşma sağlanamazsa, Komisyon’un tütün vergilerinden elde edeceği yıllık gelir yaklaşık 5 milyar avroyla sınırlandırılabilir; bu da üye ülkelerin AB’nin genel bütçesine daha fazla katkı yapmasını zorunlu kılabilir.
Durum temmuz ayında daha da karmaşık hale gelebilir. Çünkü İrlanda, Avrupa’daki en yüksek tütün vergi oranlarından bazılarına sahip olan ülke, dönüşümlü AB başkanlığını devralacak. Sektör temsilcileri, Dublin’in kendi seviyesinin altındaki AB vergi tutarlarını destekleme ihtimalinin düşük olduğunu söylüyor. Bu da uzun süreli ve maliyetli bir mevzuat çıkmazı riskini doğuruyor.
