Avrupa Komisyonu, ısıtılmış tütün ürünlerinde (HTP’lerde) karakteristik aromalara yönelik yasağı tüm Avrupa Birliği üye ülkelerinde uygulamaya koydu. 2022/2100 sayılı Direktif kapsamında hayata geçirilen bu önlem, HTP satışlarındaki hızlı büyümeyi frenlemeyi ve düzenlemeleri geleneksel sigaralarla uyumlu hale getirmeyi hedefliyor.
Düzenleme; mentol, narenciye, şeftali ve yabani meyveler gibi geleneksel aroma kategorilerini maskelemek için aldatıcı pazarlama isimleri ve renkler kullanan ürünleri hedefliyor. Direktif uyarınca HTP’ler ayrıca, yanıcı sigara ambalajlarında bulunanlara benzer sağlık uyarılarını da göstermeli.
Aromalı Yasak Kapsamının Anlaşılması
Direktife göre karakteristik aroma; tüketim öncesinde ya da tüketim sırasında tütün dışındaki herhangi bir koku veya tatın açıkça fark edilebilir şekilde olması şeklinde tanımlanır. AB daha önce 2016’da geleneksel sigaralarda karakteristik aromaları ve 2020’de mentollü ürünlerde karakteristik aromaları yasaklamıştı. Bu güncelleme, HTP’lerin bu kuralları atlatmasına izin veren düzenleyici boşluğu kapatıyor.
Yasak, aromalı tütün çubuklarını piyasadan kaldırırken, şu an itibarıyla e-sigarlara uygulanmıyor. Sıvı nikotin hazneleri kullanan e-sigaralar hâlâ çeşitli aroma seçenekleri sunmaya devam ediyor; ancak sektör analistleri AB’nin e-sigara aroma düzenlemelerini 2027 ya da 2028’de gözden geçirmesinin beklendiğini öngörüyor.
Hızlı Pazar Büyümesi Mevzuat Eylemini Tetikliyor
Avrupa Komisyonu, blok genelinde HTP satışlarında keskin bir artış olduğunu gösteren bir raporun ardından yasağı başlattı. 2018 ile 2020 arasında HTP satışları %2.000’in üzerinde artarak, agresif sektör pazarlamasıyla yönlendirilen tüketici alışkanlıklarında bir değişime işaret etti.
| Bölge / Ülke | HTP Satış Hacmi (2018) | HTP Satış Hacmi (2020) | Büyüme Oranı / Artış |
|---|---|---|---|
| Avrupa Birliği (Toplam) | 924 milyon adet | 19,7 milyar adet | +2,032% |
| Fransa | Düşük/çok sınırlı varlık | 4,06 milyar adet | Üstel artış |
| Portekiz | Düşük/çok sınırlı varlık | 1,80 milyar adet | Yüksek büyüme |
| Hollanda | Düşük/çok sınırlı varlık | 1,53 milyar adet | Yüksek büyüme |
Philip Morris International (PMI), IQOS cihazıyla ve British American Tobacco (BAT), Glo ile bu kategoride baskın üreticiler olmaya devam ediyor. Smoke-Free Partnership gibi kamu sağlığı koalisyonları, gençlerin ürüne yönelme oranlarını azaltmak için yasağı gerekli bir adım olarak destekliyor.
Siyasi Muhalefet ve Tütün Endüstrisi Lobisi
Direktif; Bulgaristan, Kıbrıs, Yunanistan ve İtalya da dahil olmak üzere bazı üye ülkelerden resmi muhalefet gördü. Bu ülkeler, Avrupa Komisyonu’nun orijinal 2014 tarihli Tütün Ürünleri Direktifi kapsamında devredilen yetkisini aştığını ileri sürerek, kararın olağan yasama denetiminden geçmesi gerektiğini savunan ortak bir açıklama yayımladı.
Kamuya açık kayıtlar, karşı çıkan bu ülkelerde tütün endüstrisi faaliyetlerinin yüksek seviyelere ulaştığını gösteriyor. İtalya’da 2020’de, 5 Yıldız Hareketi siyasi partisiyle bağlantılı olduğu belirtilen bir danışmanlık firmasının PMI’den 2 milyon avronun üzerinde destek aldığına dair haberler çıktı; bunun ardından hükümet HTP’lerdeki vergileri %75 azalttı. Bulgaristan ve Yunanistan’da PMI, lehine düzenleyici muamele sağlayabilmek için ön kuruluşlara, yerel turizm girişimlerine ve hastane bağışlarına fon sağladı.
Sektör Alternatifleri ve Gelecek Perspektifi
Tütünden türetilen aromalar piyasadan kaybolurken üreticiler, tüketicileri elde tutmak için alternatif ürün formülasyonlarına yöneliyor. Bazı şirketler, tütün spesifik direktifini aşmak için tütüne dayanmayan botanik içerikler kullanan ısıtılmış tüketim ürünlerini araştırıyor.
SWM International’da Yeni Nesil Ürün Pazarlama ve Satışlardan Sorumlu Bruno Stefani, değişen düzenleyici manzaraya dikkat çekerek şunları söyledi: “Avrupa’da tütün; ısıtılmış ya da yanıcı olsun, tartışmalı olmaya devam ederken, nikotin tüketimi – örneğin e-sigaralar aracılığıyla – daha az olumsuz bir algıya sahip.”
AB, 2040 yılına kadar tütünden arınmış bir nesil hedefine ilerlerken, üreticilerin nikotin iletim sistemleri üzerindeki giderek daha katı sınırlara uyum sağlaması gerekecek.
