Spanje’s ministerie van Volksgezondheid, momenteel geleid door de extreemlinkse partij Sumar, heeft in Brussel een belangrijk treffen veroorzaakt na de indiening van een ontwerpwet met als doel ingrijpende beperkingen op alternatieve nicotineproducten. Het voorstel is tot stilstand gekomen nadat zeven EU-lidstaten en de Europese Commissie sterke bezwaren uitten, met als argument dat het inbreuk zou maken op de harmonisatie van de interne markt.
Het ontwerp van de wet introduceert een smaakverbod voor e-sigaretten en stelt voor nicotinezakjes een maximum van 0,99 mg. Omdat nicotinezakjes momenteel bestaan in een regelgevende “grijze zone” die niet expliciet wordt gedekt door de EU Tobacco Products Directive (TPD), wordt Spanje’s poging om een bijna volledig verbod op te leggen gezien als een overschrijding van de nationale soevereiniteit die het beginsel van wederzijdse erkenning negeert.
“Dit is ideologische framing, geen serieus beleid voor de volksgezondheid”, aldus Patrik Strömer, secretaris-generaal van de Vereniging van Zweedse snusfabrikanten. Strömer stelde dat de rechtvaardiging van Spanje elke wetenschappelijke onderbouwing mist en steunt op “alarmerende retoriek” in plaats van op actuele risico-evaluaties, waarbij hij opmerkte dat nicotineconsumptie daalt in heel de OECD.
Ook DG SANTE van de Europese Commissie heeft haar zorgen geuit. Algemeen directeur Sandra Gallina waarschuwde de minister van Buitenlandse Zaken van Spanje dat de beperkingen slecht zijn opgezet en mogelijk zelfs averechts kunnen werken. Concreet zou Spanje’s plan om alleen onveilige ingrediënten te verbieden die op bestaande EU-chemische registers staan, er onbedoeld voor kunnen zorgen dat andere gevaarlijke, niet-gereguleerde stoffen op de markt blijven.
Italië en Griekenland hebben de scherpste afkeuringen gegeven onder de landen die bezwaar maakten. De Italiaanse regering verklaarde dat de maatregel zou leiden tot “handelsbarrières” die de doelstellingen van de EU-harmonisatie negatief beïnvloeden. Griekenland herhaalde deze standpunten en verzocht Spanje de bepalingen aan te passen om naleving van vrije concurrentie en het vrije verkeer van goederen te waarborgen.
Ondanks de groeiende druk en het vooruitzicht van een juridische confrontatie in Luxemburg, is Madrid tot nu toe onbuigzaam gebleven. Als Spanje weigert de tekst te herzien, kan de Europese Commissie genoodzaakt zijn om formele juridische stappen te initiëren om de integriteit van de Europese interne markt te beschermen.
